Το κεφάλαιο εξετάζει το οριστικό άρθρο της αρχαίας ελληνικής: τη θέση του, την παλιά αντωνυμική του σημασία σε εκφράσεις όπως ὁ μέν… ὁ δέ, τις χρήσεις του ως οριστικού και ως γενικού άρθρου και τις περιπτώσεις όπου παραλείπεται.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Άρθρο στην αρχαία ελληνική είναι το οριστικό ὁ, ἡ, τό· μπαίνει πριν από ονόματα ή λέξεις που λειτουργούν ως ονόματα. Δεν έχει κλητική· πριν από την κλητική μπαίνει το ὦ.
Αόριστο άρθρο δεν υπήρχε· το αόριστο δηλωνόταν με όνομα χωρίς άρθρο.
Στον Όμηρο το άρθρο ήταν δεικτική αντωνυμία. Η αττική κράτησε αυτή τη σημασία στα ὁ δέ, ὁ μέν… ὁ δέ, καὶ τόν / καὶ ὅς, ἦ δ᾽ ὅς, τὸν καὶ τόν και πρὸ τοῦ.
Με το άρθρο δηλώνουμε ότι μιλάμε για κάποιον ή κάτι συγκεκριμένο που ξέρουμε (οριστικό ή ατομικό άρθρο), συχνά με κτητική σημασία.
Δείχνει επίσης μια ολόκληρη κατηγορία (γενικό ή ειδοποιό άρθρο).
Το άρθρο συχνά λείπει από κύρια ονόματα, από τα βασιλεύς και ἄστυ, από ονόματα συγγένειας και το πατρίς, από ονόματα χρόνου και φύσης, αρετών, κακιών και επιστημών.
Όχι. Για κάτι αόριστο το όνομα έμπαινε χωρίς άρθρο, ενώ στη νέα ελληνική βάζουμε στη θέση αυτή το ένας, μια, ένα.
Τι σημαίνει ὁ μέν… ὁ δέ;
Είναι παλιά αντωνυμική χρήση του άρθρου και σημαίνει «ο ένας… ο άλλος». Στα τὸ μέν… τὸ δέ και τῇ μέν… τῇ δέ χρησιμοποιείται και επιρρηματικά, «αφενός… αφετέρου» ή «άλλοτε… άλλοτε».
Πότε παραλείπεται το άρθρο;
Στα κύρια ονόματα, στο βασιλεύς για τον Πέρση βασιλιά και στο ἄστυ για την Αθήνα, στο πατρίς και στα ονόματα συγγένειας, σε λέξεις για χρόνο, φύση και ουράνια σώματα, και σε ονόματα αρετών, κακιών, επαγγελμάτων και επιστημών.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.