Το απαρέμφατο

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Στην αρχή το απαρέμφατο ήταν ένα άκλιτο ρηματικό ουσιαστικό σε δοτική, για σκοπό ή τόπο. Στα νέα ελληνικά επιβιώνει σε στερεότυπες φράσεις και στη θέση του μπαίνουν συνήθως δευτερεύουσες προτάσεις.
2. Η ονοματική του φύση: παίρνει ουδέτερο άρθρο και γίνεται υποκείμενο, αντικείμενο, κατηγορούμενο ή ονοματικός προσδιορισμός.
3. Η ρηματική του φύση: έχει φωνή, διάθεση και χρόνους, παίρνει υποκείμενο και αντικείμενο στην πτώση που θέλει το ρήμα, και με ἄν γίνεται δυνητικό.
4. Ταυτοπροσωπία: ίδιο υποκείμενο με το ρήμα εξάρτησης, που παραλείπεται και εννοείται σε ονομαστική.
5. Ετεροπροσωπία: διαφορετικό υποκείμενο, σε αιτιατική.
6. Με απρόσωπα ρήματα το υποκείμενο του απαρεμφάτου είναι σε αιτιατική ή εννοείται από τη δοτική προσωπική.
7. Αν το υποκείμενο του απαρεμφάτου είναι το αντικείμενο του ρήματος, δεν επαναλαμβάνεται· αν το αντικείμενο είναι σε γενική ή δοτική, εννοείται σε αιτιατική.

Όροι

απαρέμφατο

ρηματικό ουσιαστικό, άκλιτο

έναρθρο απαρέμφατο

απαρέμφατο με ουδέτερο άρθρο

δυνητικό απαρέμφατο

απαρέμφατο με το μόριο ἄν

ταυτοπροσωπία

ίδιο υποκείμενο με το ρήμα εξάρτησης

ετεροπροσωπία

άλλο υποκείμενο από το ρήμα εξάρτησης

ονομαστική

εννοείται στην ταυτοπροσωπία

αιτιατική

το υποκείμενο στην ετεροπροσωπία

ρήμα εξάρτησης

το ρήμα από το οποίο εξαρτάται

δοτική προσωπική

δείχνει το υποκείμενο σε απρόσωπα

φαΐ, φιλί

νέες λέξεις από αρχαία απαρέμφατα