Οι εγκλίσεις του ρήματος στις ανεξάρτητες προτάσεις
Οι εγκλίσεις δείχνουν πώς βλέπει ο ομιλητής αυτό που λέει το ρήμα: ως βέβαιο, προσδοκώμενο, ευχή, δυνατότητα ή προσταγή. Το κεφάλαιο παρουσιάζει τις τέσσερις εγκλίσεις της αρχαίας ελληνικής στις ανεξάρτητες προτάσεις, τα είδη τους και την άρνηση που παίρνουν.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Οι εγκλίσεις είναι τέσσερις: οριστική, υποτακτική, ευκτική, προστακτική. Δείχνουν αν κάτι λέγεται ως βεβαιότητα, προσδοκία, ευχή, δυνατότητα ή προσταγή.
Στις προτάσεις κρίσης (άρνηση οὐ) μπαίνουν απλή, δυνητική και επαναληπτική οριστική και δυνητική ευκτική· στις προτάσεις επιθυμίας (άρνηση μή) βουλητική και απορηματική υποτακτική, ευχετική οριστική, ευχετική ευκτική και προστακτική.
Η απλή οριστική δηλώνει το πραγματικό. Η δυνητική οριστική (ιστορικός χρόνος με ἄν) κάτι που μπορούσε να γίνει στο παρελθόν ή κάτι που δεν έγινε πραγματικά· το ἄν λείπει με τα ἔδει, ἐξῆν, ἐχρῆν.
Η επαναληπτική οριστική (παρατατικός ή αόριστος με ἄν) δηλώνει κάτι που επαναλαμβανόταν στο παρελθόν. Η ευχετική οριστική δηλώνει ανεκπλήρωτη ευχή.
Η υποτακτική δηλώνει το προσδοκώμενο: βουλητική (προτρεπτική με ἄγε, φέρε, ἴθι ή αποτρεπτική με μή) και απορηματική σε ερωτήσεις α΄ προσώπου.
Η ευκτική δηλώνει απλή σκέψη: ευχετική (ευχή για παρόν ή μέλλον) και δυνητική (το δυνατό στο παρόν ή στο μέλλον).
Η προστακτική δηλώνει προσταγή, απαγόρευση, προτροπή, παραχώρηση ή ευχή και κατάρα.
Κατά τις σημειώσεις, με εκφράσεις όπως ὀλίγου, μικροῦ δεῖν η οριστική δηλώνει κάτι που παρά λίγο να γίνει.
Ποια η διαφορά ευχετικής οριστικής και ευχετικής ευκτικής;
Η ευχετική οριστική (παρατατικός ή αόριστος με εἴθε, εἰ γάρ) δηλώνει ευχή ανεκπλήρωτη και μεταφράζεται «μακάρι να» με παρατατικό ή υπερσυντέλικο. Η ευχετική ευκτική δηλώνει ευχή για το παρόν ή το μέλλον και μεταφράζεται «μακάρι να» με υποτακτική.
Τι δηλώνει η δυνητική ευκτική;
Το δυνατό στο παρόν ή στο μέλλον. Είναι ευκτική με ἄν (όχι μέλλοντα), παίρνει άρνηση οὐ και μεταφράζεται «μπορεί να», «είναι δυνατόν να» ή «θα» με παρατατικό. Μπορεί να δηλώνει και ευγενική προσταγή ή μετριοπαθή γνώμη.
Υπάρχει ευκτική στα νέα ελληνικά;
Όχι. Η ευκτική εκφράζει μια απλή σκέψη του υποκειμένου· δεν υπάρχει στη νέα ελληνική· οι εγκλίσεις της είναι μόνο τρεις, οριστική, υποτακτική, προστακτική.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.