α 174-360

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Ο Τηλέμαχος μιλά σιγά στον ξένο: οι μνηστήρες τρώνε ατιμώρητοι τα αγαθά ενός άντρα που μάλλον πέθανε. Αν ο Οδυσσέας γύριζε, θα ήθελαν γρήγορα πόδια για να φύγουν. Μετά ρωτά τον ξένο ποιος είναι.
2. Η Αθηνά λέει ότι είναι ο Μέντης, άρχοντας των Ταφίων, έμπορος που ανταλλάσσει σίδηρο με χαλκό, και παλιός φίλος της οικογένειας. Βεβαιώνει ότι ο Οδυσσέας ζει και προλέγει, σαν μάντης, ότι θα βρει τρόπο να γυρίσει.
3. Ο Τηλέμαχος ζηλεύει όσους γερνούν ευτυχισμένοι στο σπίτι τους. Θα προτιμούσε ο πατέρας του να είχε πέσει στην Τροία με τιμή και τύμβο, για να του αφήσει δόξα, αντί να χαθεί άφαντος σαν να τον άρπαξαν οι Άρπυιες.
4. Εξηγεί το πρόβλημα: οι άρχοντες από το Δουλίχιο, τη Σάμη, τη Ζάκυνθο και την Ιθάκη ζητούν σε γάμο την Πηνελόπη και τρώνε την περιουσία· εκείνη ούτε αρνείται ούτε αποφασίζει.
5. Η Αθηνά θυμώνει με τους μνηστήρες και φαντάζεται τον Οδυσσέα οπλισμένο στην πόρτα. Συμβουλεύει τον Τηλέμαχο: συνέλευση, οι μνηστήρες έξω, η μητέρα του στο σπίτι του πατέρα της αν θέλει γάμο, ταξίδι στην Πύλο και στη Σπάρτη.
6. Αν μάθει ότι ο πατέρας ζει, να κάνει υπομονή έναν χρόνο· αν μάθει ότι πέθανε, να του στήσει τάφο με τιμές και μετά να σκεφτεί πώς θα σκοτώσει τους μνηστήρες. Του θυμίζει τη δόξα του Ορέστη: δεν είναι πια παιδί.
7. Ο Τηλέμαχος προσφέρει λουτρό και δώρο, όπως ορίζει η φιλοξενία. Η θεά αρνείται, φεύγει πετώντας σαν πουλί από το άνοιγμα της στέγης και ο Τηλέμαχος καταλαβαίνει ότι ήταν θεός. Γυρίζει στους μνηστήρες αλλαγμένος και θαρραλέος.
8. Η σελίδα διδάσκει τα τυπικά στοιχεία (φράσεις, στίχοι και σκηνές που επαναλαμβάνονται, όπως στα δημοτικά τραγούδια) και τη δραματική ειρωνεία: ο ακροατής ξέρει όσα ο ήρωας αγνοεί.

Πρόσωπα

Τηλέμαχος

ο γιος του Οδυσσέα, απελπισμένος και μετά θαρραλέος

Αθηνά

ως Μέντης ενθαρρύνει και συμβουλεύει

Μέντης

γιος του Αγχιάλου, άρχοντας των Ταφίων

Οδυσσέας

ο απών πατέρας, που η θεά λέει ότι ζει

Πηνελόπη

η μητέρα του, που ζητούν σε γάμο οι μνηστήρες

Λαέρτης

ο γέρος πατέρας του Οδυσσέα, ζει στα χτήματα

μνηστήρες

άρχοντες των νησιών που ρημάζουν το σπίτι

Νέστορας

βασιλιάς της Πύλου, πρώτος σταθμός του ταξιδιού

Μενέλαος

βασιλιάς της Σπάρτης, γύρισε τελευταίος

Ορέστης

παράδειγμα γιου που εκδικήθηκε και δοξάστηκε

Όροι

γλαυκῶπις

η Αθηνά με τα λαμπερά μάτια

γλαύκα

κουκουβάγια, πουλί σύμβολο της Αθηνάς

ανταλλακτικό εμπόριο

ανταλλαγή προϊόντων χωρίς νομίσματα

Τεμέσα

πόλη με ορυχεία χαλκού, ίσως στην Κύπρο

πατρικός φίλος

φιλία από φιλοξενία, περνά στα παιδιά

Ξένιος Δίας

ο Δίας ως προστάτης των ξένων

μάντης

προλέγει το μέλλον από θεϊκά σημάδια

τύμβος

σωρός χώματος πάνω από τάφο

Άρπυιες

φτερωτές θεότητες των θυελλωδών ανέμων

κτερίσματα

αγαπημένα αντικείμενα μέσα στον τάφο

συνέλευση (αγορά)

σύναξη των πολιτών για κοινά θέματα

αυτοδικία

βρίσκω το δίκιο μου μόνος μου

υστεροφημία

η καλή φήμη μετά τον θάνατο

λουτρό και δώρα

το τέλος της εθιμοτυπίας φιλοξενίας

ανθρωποκεντρισμός

ο άνθρωπος βρίσκει μόνος του τον τρόπο

τυπικά στοιχεία

φράσεις, στίχοι, σκηνές που επανέρχονται

δραματική ειρωνεία

ο ακροατής ξέρει όσα αγνοεί ο ήρωας