α 109-173

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Η Αθηνά βάζει τα χρυσά σανδάλια που τη μεταφέρουν σαν τον άνεμο, παίρνει το πολεμικό της δόρυ και κατεβαίνει από τον Όλυμπο στην πόρτα του παλατιού του Οδυσσέα.
2. Εκεί παίρνει τη μορφή του Μέντη, άρχοντα των Ταφίων. Οι μνηστήρες παίζουν πεσσούς μπροστά στις πόρτες, καθισμένοι σε τομάρια από βόδια που έσφαξαν οι ίδιοι, και οι υπηρέτες ετοιμάζουν το τραπέζι τους.
3. Ο Τηλέμαχος κάθεται ανάμεσά τους πικραμένος και φαντάζεται τον πατέρα του να γυρίζει και να διώχνει τους μνηστήρες. Βλέπει πρώτος τον ξένο και ντρέπεται που περιμένει στην πόρτα.
4. Τον καλωσορίζει, παίρνει το ακόντιό του, τον βάζει να καθίσει σε ωραίο θρόνο, μακριά από τους θορυβώδεις μνηστήρες, για να φάει ήσυχα και για να τον ρωτήσει για τον πατέρα του.
5. Υπηρέτες φέρνουν νερό για τα χέρια, ψωμί, κρέατα και κρασί. Οι ερωτήσεις για την ταυτότητα του ξένου περιμένουν ως το τέλος του φαγητού, όπως ορίζει η εθιμοτυπία της φιλοξενίας.
6. Μπαίνουν και οι μνηστήρες, τρώνε και πίνουν και μετά ζητούν τραγούδι. Ο αοιδός Φήμιος τραγουδά γι' αυτούς, αλλά από ανάγκη.
7. Οι μνηστήρες φαίνονται αλαζόνες και σπάταλοι, και αυτό μας προετοιμάζει για την τιμωρία τους. Ο Τηλέμαχος φαίνεται ευγενικός, φιλόξενος και γεμάτος νοσταλγία.
8. Η ίδια περίπου σειρά φιλοξενίας επαναλαμβάνεται όταν ο Τηλέμαχος φτάνει στον Νέστορα στην Πύλο και στον Μενέλαο στη Σπάρτη: η φιλοξενία είναι θεσμός με σταθερούς κανόνες.

Πρόσωπα

Αθηνά

κατεβαίνει στην Ιθάκη με τη μορφή του Μέντη

Μέντης

άρχοντας των Ταφίων, η μορφή της θεάς

Τηλέμαχος

ο γιος του Οδυσσέα, φιλόξενος οικοδεσπότης

μνηστήρες

οι αλαζόνες που τρώνε τα αγαθά του σπιτιού

Φήμιος

αοιδός που τραγουδά στους μνηστήρες από ανάγκη

Νέστορας

βασιλιάς της Πύλου, φιλοξενεί τον Τηλέμαχο

Πεισίστρατος

γιος του Νέστορα, συνοδεύει τον Τηλέμαχο

Μενέλαος

βασιλιάς της Σπάρτης, γιος του Ατρέα

Ελένη

η γυναίκα του Μενέλαου

Μέντορας

φίλος του Οδυσσέα, μορφή της Αθηνάς στο ταξίδι

Όροι

σανδάλια της Αθηνάς

χρυσά, την ταξιδεύουν με τον άνεμο

δόρυ

μακρύ και βαρύ πολεμικό κοντάρι

ακόντιο

ελαφρύ κοντάρι για κοντινές βολές

Τάφιοι

κάτοικοι της Τάφου, κοντά στη Λευκάδα

πεσσοί

παιχνίδι με βότσαλα, σαν το τάβλι

κήρυκες

συγκαλούσαν συνέλευση, εδώ σερβίρουν

Παλλάδα

επώνυμο της Αθηνάς

κελάρισσα

υπηρέτρια που φυλά τρόφιμα και ποτά

λεβέτι

λεκάνη όπου πέφτει το νερό του νιψίματος

κρατήρας

δοχείο όπου ανακάτευαν κρασί με νερό

μέγαρο

η μεγάλη αίθουσα του ανακτόρου

φιλοξενία

θεσμός με σταθερή σειρά και κανόνες

εθιμοτυπία

οι καθιερωμένοι κανόνες μιας τελετής

ξιπασμένοι

αλαζόνες, υπεροπτικοί

εικόνα

περιγραφή που τη «βλέπουμε» ή ακούμε

σκηνή

κομμάτι δράσης με δική του ενότητα

μεταμόρφωση θεού

ο θεός παίρνει μορφή ανθρώπου