απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Ενότητα 10

ε 421-552

Η Αθηνά ηρεμεί τους ανέμους και την τρίτη μέρα ο Οδυσσέας βλέπει στεριά, αλλά η ακτή έχει μόνο απότομους βράχους. Με τη φώτιση της θεάς και τη βοήθεια ενός ποταμού βγαίνει ζωντανός στη χώρα των Φαιάκων, φιλά το χώμα και κοιμάται κάτω από φύλλα σε ένα δάσος.

Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΟΔΥΣΣΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 1015 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Η Αθηνά σταματά τους αντίθετους ανέμους και αφήνει μόνο τον βοριά, για να φτάσει ο Οδυσσέας στους Φαίακες. Δύο μερόνυχτα παλεύει στα κύματα· την τρίτη μέρα η θάλασσα ηρεμεί και βλέπει στεριά.
  2. Η χαρά του μοιάζει με τη χαρά παιδιών που βλέπουν τον άρρωστο πατέρα τους να γίνεται καλά (διεξοδική παρομοίωση). Πλησιάζοντας όμως ακούει τα κύματα να σπάνε σε απόκρημνους βράχους.
  3. Σε μονόλογο ζυγίζει τους κινδύνους: να συντριβεί στα βράχια, να τον τραβήξει ξανά το πέλαγος ή να τον βρει κάποιο κήτος. Ξέρει ότι ο Ποσειδώνας τον μισεί.
  4. Ένα κύμα τον ρίχνει στα βράχια· με τη φώτιση της Αθηνάς αρπάζεται από έναν βράχο, αλλά το κύμα που επιστρέφει τον παρασύρει. Ξανά με τη βοήθεια της θεάς κολυμπά παράλληλα στην ακτή.
  5. Φτάνει στις εκβολές ενός ποταμού και τον παρακαλεί σαν ικέτης. Ο ποταμοθεός σταματά το ρεύμα και τον σώζει. Εξαντλημένος, λύνει το μαντίλι και το δίνει στο ρεύμα· το παίρνει πίσω η Ινώ. Φιλά το χώμα της γης.
  6. Σε δεύτερο μονόλογο διαλέγει ανάμεσα στο κρύο του ποταμού και στα θηρία του δάσους. Προτιμά το δάσος: χώνεται κάτω από μια ελιά και ένα αγριλίδι, φτιάχνει στρώμα από φύλλα και σκεπάζεται σαν δαυλός στη στάχτη. Η Αθηνά του στέλνει ύπνο.
  7. Η ραψωδία ε είναι ξεχωριστή: σε αυτήν ο νόστος αποφασίζεται και πραγματοποιείται, καλύπτει 25 από τις 41 μέρες, και το ναυάγιο, η τελευταία περιπέτεια στη θάλασσα, το αφηγείται ο ίδιος ο ποιητής σαν μια μικρή Οδύσσεια μέσα στη μεγάλη.
  8. Φαίνεται ο ανθρωποκεντρισμός του έπους: οι θεοί κινούνται για έναν δίκαιο θνητό, εκείνος προτιμά τη θνητή ζωή από την αθανασία και φτάνει εκεί που του όρισε η μοίρα παλεύοντας ο ίδιος.

Πρόσωπα

Οδυσσέας
παλεύει να βγει στη στεριά των Φαιάκων
Αθηνά
ηρεμεί τους ανέμους, τον φωτίζει, του δίνει ύπνο
Ποσειδώνας
ο θεός που τον μισεί, κατά τον μονόλογό του
ποταμοθεός
ο ποταμός που σταματά το ρεύμα και τον σώζει
Ινώ
παίρνει πίσω το μαγικό μαντίλι
Απόστολος Παύλος
παράλληλο κείμενο: τρικυμία και ναυάγιο

Όροι

νηνεμία
άπνοια, καθόλου άνεμος
ύφαλα
οι βράχοι κάτω από την επιφάνεια
αλισάχνη
λεπτό στρώμα αλατιού από το κύμα
κήτος
μεγάλο θαλάσσιο τέρας
φώτιση
αθέατη θεϊκή βοήθεια στη σκέψη
ποταμοθεός
ο ποταμός ως θεότητα
ικέτης
όποιος ζητά βοήθεια παρακαλώντας
ικεσία
εθιμοτυπία: ο ικέτης γονατίζει
προσωποποίηση
ο ποταμός φέρεται σαν πρόσωπο
ζωοδόχος γη
η γη που δίνει ζωή
αγριλίδι
η άγρια ελιά
δαυλός
μισοκαμένο ξύλο με αναμμένη άκρη
αλληγορία
εικόνα που κρύβει δεύτερο νόημα
20 μέρες
17 καλοκαιρία και 3 τρικυμία
25 μέρες
όσες καλύπτει η ραψωδία ε
ανθρωποκεντρισμός
ο άνθρωπος στο κέντρο του έπους

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί ο Οδυσσέας δεν βγαίνει αμέσως στη στεριά που βλέπει;

Η ακτή δεν έχει ούτε λιμάνι ούτε αμμουδιά, μόνο κοφτερούς βράχους όπου σπάνε τα κύματα. Σε μονόλογο σκέφτεται ότι, αν προσπαθήσει να βγει, το κύμα θα τον συντρίψει στα βράχια, κι αν κολυμπήσει πιο πέρα, μπορεί να τον παρασύρει πάλι η θάλασσα ή να του επιτεθεί κάποιο θαλάσσιο τέρας.

Πώς σώζεται τελικά ο Οδυσσέας;

Ένα κύμα τον πετά στα βράχια, αλλά με τη φώτιση της Αθηνάς πιάνεται και κρατιέται. Μετά κολυμπά κατά μήκος της ακτής και βρίσκει τις εκβολές ενός ποταμού. Προσεύχεται στον ποταμό σαν ικέτης και εκείνος σταματά το ρεύμα του και τον δέχεται. Στο τέλος πετά το μαντίλι πίσω στην Ινώ, όπως του είχε πει.

Τι σημαίνει η παρομοίωση με τον δαυλό στη στάχτη;

Όπως ο αγρότης σκεπάζει με στάχτη ένα αναμμένο ξύλο για να κρατήσει τη φωτιά ως το πρωί, έτσι ο Οδυσσέας σκεπάζεται με φύλλα. Η παρομοίωση δείχνει ότι μέσα στον εξαντλημένο ήρωα η ζωή δεν έσβησε, αλλά φυλάγεται για να ξαναφουντώσει.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.