Η Εισαγωγή του βιβλίου εξηγεί τι είναι το ηρωικό έπος, ποιοι ήταν οι αοιδοί, οι ραψωδοί και ο Όμηρος, και πώς είναι στημένη η Οδύσσεια: ένας γυρισμός δέκα χρόνων που ο ποιητής τον χωράει σε 41 μέρες.
Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΟΔΥΣΣΕΙΑ15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Έπος (από το ἔπω, λέγω) είναι ένα αφηγηματικό ποίημα. Το ηρωικό έπος διηγείται κατορθώματα ηρώων και θεών, δείχνει ένα μυθικό παρελθόν σαν αληθινό και εκφράζει όλη την κοινωνία, όχι τις προσωπικές απόψεις του ποιητή.
Γύρω από την Ιλιάδα και την Οδύσσεια υπήρχαν και άλλα έπη, τα κύκλια. Ο τρωικός κύκλος (Κύπρια, Αιθιοπίς, Μικρά Ιλιάς, Ιλίου πέρσις, Νόστοι, Τηλεγόνεια) συμπλήρωνε τον μύθο της Τροίας και σώζεται μόνο σε περιλήψεις και κομμάτια.
Τα έπη μιλούν για τη Μυκηναϊκή εποχή, όπου τοποθετείται ο Τρωικός πόλεμος, αλλά γράφτηκαν στη Γεωμετρική εποχή, στα τέλη του 8ου αι. π.Χ., στις ελληνικές αποικίες της Μικράς Ασίας. Γι' αυτό μέσα τους ανακατεύονται στοιχεία από πολλούς αιώνες.
Οι αοιδοί τραγουδούσαν αυτοσχεδιάζοντας με τη βοήθεια έτοιμων φράσεων, επιθέτων και σκηνών, και του εξάμετρου στίχου που βοηθούσε τη μνήμη. Οι ραψωδοί που ήρθαν μετά απήγγελλαν γραμμένα έπη σε μεγάλες γιορτές και αγώνες.
Ο Όμηρος έζησε μάλλον τον 8ο αι. π.Χ. στην Ιωνία· η πατρίδα του δεν είναι γνωστή με βεβαιότητα: επτά πόλεις την ήθελαν δική τους, κυρίως η Σμύρνη ή η Χίος. Ότι ήταν τυφλός, όπως έλεγε η παράδοση, μάλλον δεν ισχύει.
Τα έπη καταγράφηκαν επίσημα στην Αθήνα τον 6ο αι. π.Χ., για να τα απαγγέλλουν οι ραψωδοί στα Παναθήναια χωρίς αλλαγές. Από τον 3ο αι. π.Χ. χωρίζονται σε 24 ραψωδίες· η Οδύσσεια έχει 12.110 στίχους και οι ραψωδίες της σημειώνονται με μικρά γράμματα, α ως ω.
Κεντρικό θέμα είναι ο αγώνας του Οδυσσέα να γυρίσει από την Τροία στην Ιθάκη και να ξαναβρεί τη θέση του στο σπίτι και στον λαό του· δεύτερο θέμα, η αναζήτησή του από την Πηνελόπη και τον Τηλέμαχο. Είναι μεταπολεμικό έπος και ο ηρωισμός του είναι κυρίως υπομονή και επιμονή, όχι μάχη.
Τα γεγονότα κρατούν περίπου δέκα χρόνια, αλλά ο ποιητής τα χωράει σε 41 μέρες, το παρόν του έπους. Όσα έγιναν πριν τα μαθαίνουμε από αφηγήσεις, κυρίως του ίδιου του Οδυσσέα στους Φαίακες.
Πρόσωπα
Όμηρος
ο ποιητής της Ιλιάδας και της Οδύσσειας
Οδυσσέας
ο βασιλιάς της Ιθάκης που πασχίζει να γυρίσει
Πηνελόπη
η γυναίκα του, που κρατά σε απόσταση τους μνηστήρες
Τηλέμαχος
ο γιος του, πρωταγωνιστής της Τηλεμάχειας
Αθηνά
η θεά που βοηθά τον Οδυσσέα και τον γιο του
Ποσειδώνας
ο θεός που καταδιώκει τον Οδυσσέα στη θάλασσα
Καλυψώ
η νεράιδα που τον κρατά χρόνια στην Ωγυγία
Πεισίστρατος
επί των ημερών του, κατά το βιβλίο, η επίσημη καταγραφή
Οι αοιδοί, οι παλαιότεροι, τραγουδούσαν τα έπη με τη φόρμιγγα και τα έφτιαχναν επί τόπου, στηριγμένοι σε έτοιμες φράσεις και σκηνές που είχαν αποστηθίσει· ζούσαν συνήθως σε ανάκτορα. Οι ραψωδοί, που τους διαδέχτηκαν γύρω στα τέλη του 8ου αιώνα, απλώς απήγγελλαν: έτοιμα, γραμμένα έπη με ένα ραβδί στο χέρι και γύριζαν από γιορτή σε γιορτή.
Τι είναι το ομηρικό ζήτημα;
Είναι τα ερωτήματα που έθεσαν οι μελετητές των τελευταίων αιώνων: αν υπήρξε πραγματικά ο Όμηρος, αν έγραψε και τα δύο έπη και αν αυτά έχουν ένα ενιαίο σχέδιο ή μεγάλωσαν με προσθήκες. Σήμερα επικρατεί η άποψη ότι κάθε έπος είναι έργο ενός ποιητή που χρησιμοποίησε γραφή και πήρε υλικό από πολλές πηγές.
Ποια είναι τα τρία μέρη της Οδύσσειας;
Η Τηλεμάχεια (ραψωδίες α ως δ), όπου πρωταγωνιστεί ο Τηλέμαχος στην Ιθάκη χωρίς τον πατέρα του· ο Νόστος (ε ως ν 187), ο αγώνας του Οδυσσέα να γυρίσει· και η Μνηστηροφονία (ν 187 ως ω), όπου ο Οδυσσέας, με την Αθηνά και τον Τηλέμαχο, εξοντώνει τους μνηστήρες.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.