Τι είναι το δημοτικό τραγούδι, πώς το κατέταξε ο Νικόλαος Πολίτης, ποια μορφή έχει (δεκαπεντασύλλαβος, λιτότητα, ισομετρία) και ποιοι πρώτοι συγκέντρωσαν και εξέδωσαν τα ελληνικά δημοτικά τραγούδια.
Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣΕΝΟΤΗΤΑ Ενότητα 415 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Σε κάθε λογοτεχνία πρώτα αναπτύσσεται ο προφορικός λαϊκός λόγος· η δημοτική ποίηση είναι ομαδική, παραδοσιακή και αυθόρμητη.
Τα τραγούδια διασώθηκαν προφορικά για αιώνες ώσπου τα κατέγραψαν συλλογείς· τα μελετά η Λαογραφία, που καλλιέργησε στην Ελλάδα ο Νικόλαος Πολίτης.
Δεν έχουν έναν δημιουργό αλλά πλάθονται από τον λαό, γι' αυτό υπάρχουν σε πολλές παραλλαγές ανάλογα με τον τόπο.
Κατάταξη του Ν. Πολίτη: λυρικά και επικολυρικά (διηγηματικά)· τα δεύτερα σε δημόσιας ζωής, ιδιωτικής ζωής και παραλογές.
Προέρχονται από πανάρχαια έθιμα: το χελιδόνισμα των παιδιών την 1η Μαρτίου επιβιώνει από την αρχαιότητα.
Μορφή: δεκαπεντασύλλαβος χωρίς ομοιοκαταληξία (εκτός από τα λιανοτράγουδα), λιτότητα, αρχή της ισομετρίας, πολλά ρήματα και ουσιαστικά, αντιθέσεις και παρομοιώσεις.
Συλλογές: Μανούσης, Φωριέλ, Α. Μανούσος, Σπ. Ζαμπέλιος, Πάσοβ και τελικά ο Νικόλαος Πολίτης.
Πρόσωπα
Νικόλαος Πολίτης
εισήγαγε τη Λαογραφία στην Ελλάδα και κατέταξε τα δημοτικά τραγούδια
Λίνος Πολίτης
μελετητής που θεωρεί το δημοτικό τραγούδι την εγκυρότερη έκφραση του λαού
Αλέξης Πολίτης
μελετητής που βλέπει στα τραγούδια την προσπάθεια για εθνική ενότητα
Φώτης Κόντογλου
συγγραφέας και ζωγράφος που επαινεί τη λιτότητα των δημοτικών τραγουδιών
Θεόδωρος Μανούσης
πρώτος συγκέντρωσε ελληνικά δημοτικά τραγούδια (Βιέννη, 1814)
Κλωντ Φωριέλ
Γάλλος ρομαντικός, πρώτος εκδότης ελληνικών δημοτικών τραγουδιών (1824-1825)
Όροι
Λαογραφία
η επιστήμη που μελετά τα δημοτικά τραγούδια και όλο τον λαϊκό προφορικό λόγο
Παραλλαγές
διαφορετικές μορφές του ίδιου τραγουδιού από τόπο σε τόπο
Λυρικά τραγούδια
τραγούδια που έχουν πυρήνα την έκφραση συναισθήματος
Επικολυρικά ή διηγηματικά
τραγούδια που αφηγούνται ποιητικά μια ιστορία, παράδοση ή μύθο
Παραλογές
διηγηματικά τραγούδια με φανταστική ή πλαστή υπόθεση
Δεκαπεντασύλλαβος
ο στίχος των δημοτικών τραγουδιών, με δεκαπέντε συλλαβές
Ισομετρία
ο στίχος συμπίπτει με ένα ολοκληρωμένο νόημα φράσης
Λιανοτράγουδα
σύντομα τραγούδια, από τις λίγες περιπτώσεις με ομοιοκαταληξία
Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του δημοτικού τραγουδιού;
Είναι έργο του λαού και όχι ενός ατόμου, διαδίδεται προφορικά και σώζεται σε πολλές παραλλαγές. Γράφεται σε δεκαπεντασύλλαβο χωρίς ομοιοκαταληξία, με λιτή και ζωντανή γλώσσα, και συνδέεται με τη μουσική και τον χορό.
Πώς κατέταξε ο Νικόλαος Πολίτης τα δημοτικά τραγούδια;
Σε δύο μεγάλες ομάδες: τα καθαρώς λυρικά, που εκφράζουν συναίσθημα, και τα επικολυρικά ή διηγηματικά, που αφηγούνται μια ιστορία. Τα διηγηματικά χωρίζονται σε τραγούδια της δημόσιας ζωής, της ιδιωτικής ζωής και σε παραλογές.
Ποιος εξέδωσε πρώτος δημοτικά τραγούδια;
Πρώτος τα συγκέντρωσε ο Θεόδωρος Μανούσης (Βιέννη, 1814), αλλά πρώτος εκδότης ήταν ο Γάλλος Κλωντ Φωριέλ με δύο τόμους το 1824 και 1825. Η συλλογή του Νικολάου Πολίτη κυκλοφόρησε το 1914.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.