Το ηρωικό έπος και ο Όμηρος: από τους αοιδούς και τους ραψωδούς στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια, με την τεχνική, τη γλώσσα, το μέτρο, τον κόσμο των επών και την επίδρασή τους μέχρι σήμερα.
Α΄ Γυμνασίου · Ιστορία Αρχαίας Γραμματείας · Ενοτητα α · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Η ελληνική και η ευρωπαϊκή λογοτεχνία αρχίζουν με τα έπη του Ομήρου (μέσα του 8ου αι. π.Χ.), αλλά η επική παράδοση είναι πολύ παλαιότερη και φτάνει μάλλον στα μυκηναϊκά χρόνια.
Οι αοιδοί τραγουδούσαν με λύρα τους μύθους και τα κατορθώματα, βοηθώντας τη μνήμη τους με επαναλήψεις. Αργότερα οι ραψωδοί απήγγελλαν τα έτοιμα έπη στις γιορτές.
Για τον Όμηρο λίγα είναι βέβαια: πολλές πόλεις διεκδικούσαν την καταγωγή του, με πιθανότερες τη Σμύρνη και τη Χίο· έζησε στην Ιωνία, στο β΄ μισό του 8ου αι. π.Χ., και η παράδοση τοποθετεί τον θάνατό του στην Ίο.
Η Ιλιάδα έχει θέμα την οργή του Αχιλλέα και χαρακτήρα πολεμικό. Η Οδύσσεια έχει θέμα τον νόστο του Οδυσσέα και χαρακτήρα ειρηνικό. Το καθένα έχει 24 ραψωδίες.
Ο ποιητής δεν αφηγείται με χρονολογική σειρά: η Ιλιάδα συγκεντρώνεται γύρω από ένα επεισόδιο, ενώ η Οδύσσεια αρχίζει από τη μέση και ο ήρωας διηγείται ο ίδιος τις παλαιότερες περιπέτειες.
Η γλώσσα είναι κυρίως ιωνική με αιολικά στοιχεία και το μέτρο είναι το δακτυλικό εξάμετρο. Στα έπη ζουν μαζί οι θεοί του Ολύμπου, οι ήρωες και οι απλοί άνθρωποι, με αξίες όπως η τιμή, η φιλοξενία και η αγάπη για τη ζωή.
Τα έπη καταγράφηκαν κατά την παράδοση στην Αθήνα από τον Πεισίστρατο, μελετήθηκαν από τους Αλεξανδρινούς φιλολόγους και επηρέασαν τη λογοτεχνία και την τέχνη από την αρχαιότητα έως σήμερα.
Γύρω από τα ομηρικά έπη υπάρχουν ο Επικός Κύκλος, η Βατραχομυομαχία και οι Ομηρικοί Ύμνοι, που η νεότερη έρευνα δεν τους θεωρεί έργα του Ομήρου.
Πρόσωπα
Όμηρος
ο ποιητής της Ιλιάδας και της Οδύσσειας
Αχιλλέας
κεντρική μορφή της Ιλιάδας
Οδυσσέας
ο πολύτροπος ήρωας της Οδύσσειας
Δημόδοκος και Φήμιος
αοιδοί μέσα στην Οδύσσεια
Ζηνόδοτος
θεωρείται ότι χώρισε τα έπη σε ραψωδίες
Πεισίστρατος
κατά την παράδοση, κατέγραψε πρώτος επίσημα τα έπη
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε αοιδούς και ραψωδούς;
Οι αοιδοί τραγουδούσαν και συνέθεταν οι ίδιοι τα έπη με συνοδεία λύρας, ζώντας μάλλον στις βασιλικές αυλές. Οι ραψωδοί απήγγελλαν όρθιοι, χωρίς μουσική και κρατώντας ραβδί, κυρίως τα ομηρικά έπη, και ταξίδευαν από γιορτή σε γιορτή.
Ποιοι είναι οι τεχνικοί τρόποι του Ομήρου;
Το βιβλίο αναφέρει την προοικονομία, την επιβράδυνση, την παρομοίωση, την ειρωνεία, την επανάληψη τυπικών στίχων και λέξεων και τα σταθερά κοσμητικά επίθετα. Όλα είναι γνωρίσματα της προφορικής ποίησης.
Τι είναι το ομηρικό πρόβλημα;
Είναι το ερώτημα αν η Ιλιάδα και η Οδύσσεια έχουν ενότητα και αν τις έγραψε ο ίδιος ποιητής. Οι αναλυτικοί λένε όχι, οι ενωτικοί λένε ναι, και η σημερινή έρευνα στηρίζει την άποψη ότι είναι έργα ενός ποιητή, του Ομήρου.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.