Η ενότητα εξηγεί τι κάνει μια γλωσσική ενότητα κείμενο, παρουσιάζει τα κειμενικά είδη (περιγραφικά, αφηγηματικά, επιχειρηματολογικά, προφορικά και γραπτά), το ύφος και τα τρία είδη του, και τα συχνότερα σχήματα λόγου.
Α΄ Γυμνασίου · Γραμματική · Κεφ. 5.2 · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Η γλώσσα είναι το σημαντικότερο σύστημα επικοινωνίας και η επικοινωνία γίνεται με κείμενα, όχι με μεμονωμένες λέξεις ή φθόγγους.
Κείμενο είναι γλωσσική ενότητα με όρια, εσωτερική συνοχή, πρόθεση του δημιουργού και νόημα που δένεται με την περίσταση επικοινωνίας.
Η Κειμενογλωσσολογία μελετά το κείμενο· έγινε χωριστός κλάδος στο τελευταίο τέταρτο του 20ού αιώνα, με ρίζες στη Ρητορική του Αριστοτέλη.
Τα κειμενικά είδη είναι συμβατικές μορφές κειμένων με χαρακτηριστικά δομής, μορφής και περιεχομένου που αντανακλούν την κοινωνική περίσταση.
Μια κατάταξη: περιγραφικά και αφηγηματικά (αναφορικός λόγος) και επιχειρηματολογικά (κατευθυντικός λόγος), καθένα με τα δικά του γλωσσικά γνωρίσματα.
Ο προφορικός λόγος είναι αυθόρμητος και άμεσος, με παράταξη και επαναλήψεις· ο γραπτός είναι προσχεδιασμένος, με υπόταξη, ονοματικές φράσεις και παθητική σύνταξη.
Ύφος είναι ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο ο ομιλητής συνδυάζει γλωσσικά στοιχεία· η Γραμματική ξεχωρίζει τυπικό, οικείο και ουδέτερο ύφος.
Στο ύφος συμβάλλουν τα σχήματα λόγου: αναδίπλωση, ειρωνεία, έλλειψη, λιτότητα, μεταφορά, μετωνυμία, παρομοίωση, πλεονασμός, προσωποποίηση, συνεκδοχή, υπερβατό, υπερβολή.
Να έχει καθορισμένα όρια, εσωτερική συνοχή, να συνδέεται με μια πράξη επικοινωνίας, ώστε να φαίνονται οι προθέσεις του παραγωγού, και να έχει νόημα μέσα στην περίσταση. Ακόμη και μία λέξη μπορεί να γίνει κείμενο, αν τα έχει αυτά.
Ποια είναι τα τρία είδη ύφους της Γραμματικής;
Το τυπικό (κυρίως γραπτό, λόγιο λεξιλόγιο, υπόταξη, μεγάλες περίοδοι), το οικείο (κυρίως προφορικό, λαϊκές λέξεις, παράταξη, μικρές περίοδοι, μεταφορικός λόγος) και το ουδέτερο (κοινό λεξιλόγιο, παράταξη και υπόταξη).
Ποια είναι η διαφορά μεταφοράς και μετωνυμίας;
Στη μεταφορά μια λέξη παίρνει σημασία διαφορετική από την κυριολεκτική, που μοιάζει όμως κάπως με αυτήν. Στη μετωνυμία βάζουμε μια λέξη στη θέση άλλης με την οποία συνδέεται, όπως τον δημιουργό αντί για το έργο ή το δοχείο αντί για το περιεχόμενο.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.