Φωνητική

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Η Φωνητική μελετά τους φθόγγους που χρησιμοποιούν οι ομιλητές των γλωσσών, εδώ ιδιαίτερα της νέας ελληνικής.
2. Η κοινά αποδεκτή προφορά δεν είναι ίδια σε όλους: την αλλάζουν ο τόπος, η κοινωνική ομάδα, οι διάλεκτοι, τα φωνητικά όργανα, η διάθεση και το ύφος.
3. Την προφορά την παράγουν οι πνεύμονες, ο λάρυγγας με τις φωνητικές χορδές, σημεία του στόματος (ουρανίσκος, φατνία, δόντια, χείλη), η μύτη και η γλώσσα.
4. Φθόγγοι είναι οι μονάδες του προφορικού λόγου· έχουν αρθρωτικά και ακουστικά χαρακτηριστικά (ένταση, ύψος, διάρκεια, χροιά).
5. Επειδή οι φθόγγοι δεν αντιστοιχούν πάντα στα γράμματα, γράφονται με το Διεθνές Φωνητικό Αλφάβητο, μέσα σε ορθογώνιες αγκύλες.
6. Τα φωνήεντα διαφέρουν στο άνοιγμα του στόματος, στη θέση της γλώσσας και στο στρογγύλεμα των χειλιών.
7. Τα σύμφωνα χωρίζονται κατά τον τρόπο άρθρωσης (κλειστά, τριβόμενα, ηχηρά, άηχα, πλευρικά, ρινικά, παλλόμενα) και κατά τον τόπο άρθρωσης (διχειλικά έως υπερωικά).
8. Η νέα ελληνική έχει συνολικά 31 φθόγγους, ή 33 κατά ορισμένες αναλύσεις.

Όροι

Φωνητική

μελετά τους φθόγγους των γλωσσών

φθόγγος

μονάδα του προφορικού λόγου

Διεθνές Φωνητικό Αλφάβητο

σύμβολα για τη γραφή των φθόγγων

φωνητικές χορδές

κάνουν τους φθόγγους ηχηρούς ή άηχους

φωνήεν

φθόγγος χωρίς εμπόδιο στο πέρασμα

σύμφωνο

φθόγγος με στένεμα ή κλείσιμο

κλειστό σύμφωνο

στιγμιαίο κλείσιμο, όπως κ, π

τριβόμενο σύμφωνο

στένεμα με τριβή του αέρα, όπως β, ζ

ηχηρό σύμφωνο

πάλλονται οι φωνητικές χορδές

άηχο σύμφωνο

δεν πάλλονται οι φωνητικές χορδές

πλευρικό σύμφωνο

ο αέρας περνά από τα πλάγια, το λ

ρινικό σύμφωνο

αέρας περνά και από τη μύτη, όπως ν

παλλόμενο σύμφωνο

πάλλεται η άκρη της γλώσσας, το ρ

τόπος άρθρωσης

το σημείο όπου σχηματίζεται ο φθόγγος

ραχιαία σύμφωνα

τα ουρανικά και τα υπερωικά μαζί

ακουστικά χαρακτηριστικά

ένταση, ύψος, διάρκεια και χροιά