Το κεφάλαιο διδάσκει την τρίτη κλίση, που έχει περιττοσύλλαβα ουσιαστικά και των τριών γενών: πώς βρίσκουμε το θέμα, τα φωνηεντόληκτα και τα συμφωνόληκτα (αφωνόληκτα, ενρινόληκτα, υγρόληκτα, σιγμόληκτα) και τους ειδικούς κανόνες τονισμού (§ 103-145).
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Τα τριτόκλιτα είναι περιττοσύλλαβα· η γενική ενικού τους λήγει σε -ος, -ως ή -ους.
Είναι καταληκτικά, όταν η ονομαστική παίρνει -ς, ή ακατάληκτα· τα ουδέτερα είναι κανονικά ακατάληκτα.
Μονόθεμα έχουν ένα θέμα· διπλόθεμα έχουν ισχυρό θέμα με μακρό φωνήεν και αδύνατο με βραχύ.
Φωνηεντόληκτα: σε -ως, -υς, -ις και -υς με γενική -εως, σε -εύς, -οῦς, -αῦς και σε -ώ (γεν. -οῦς), το καθένα με δικές του ιδιαιτερότητες στη γενική, στην αιτιατική και στην κλητική.
Αφωνόληκτα: ουρανικόληκτα, χειλικόληκτα, οδοντικόληκτα· τα περισσότερα κάνουν αιτιατική σε -α, ενώ τα βαρύτονα σε -ις κάνουν αιτιατική σε -ν.
Ημιφωνόληκτα: ενρινόληκτα και υγρόληκτα· ειδική ομάδα είναι τα συγκοπτόμενα όπως πατήρ και ἀνήρ.
Σιγμόληκτα: κύρια σε -ης και -κλῆς, θηλυκά σε -ώς και ουδέτερα σε -ος και -ας, όπου το σ πέφτει και τα φωνήεντα συναιρούνται.
Ειδικοί τόνοι: πολλοί μονοσύλλαβοι τύποι περισπώνται και τα μονοσύλλαβα τονίζονται στη λήγουσα στη γενική και δοτική.
Στα μονόθεμα αφαιρούμε την κατάληξη από τη γενική ενικού. Στα διπλόθεμα το ισχυρό θέμα φαίνεται στην ονομαστική και το αδύνατο στη γενική ενικού.
Γιατί το Σωκράτης κάνει γενική Σωκράτους;
Γιατί έχει θέμα σε -εσ. Στις πλάγιες πτώσεις το σ πέφτει ανάμεσα σε δύο φωνήεντα και τα φωνήεντα που μένουν συναιρούνται.
Ποια τριτόκλιτα λέγονται συγκοπτόμενα;
Τα πατήρ, μήτηρ, θυγάτηρ, γαστήρ, Δημήτηρ και ἀνήρ, που σε ορισμένες πτώσεις χάνουν το ε του αδύνατου θέματος. Στη δοτική πληθυντικού παίρνουν ένα α, π.χ. πατράσι.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.