Το κεφάλαιο διδάσκει τα τριτόκλιτα επίθετα: τα φωνηεντόληκτα σε -υς, -εια, -υ και τα δικατάληκτα σε -υς, και τα συμφωνόληκτα σε -ας, -εις, -ων, -ην, -ωρ και τα σιγμόληκτα σε -ης, -ες, με τους κανόνες κλίσης και τονισμού τους (§ 168-183).
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Τα τριτόκλιτα επίθετα χωρίζονται, όπως τα ουσιαστικά, σε φωνηεντόληκτα και συμφωνόληκτα.
Τα τρικατάληκτα σε -υς, -εια, -υ είναι κυρίως οξύτονα (βαθύς, ταχύς), έχουν δύο θέματα και θηλυκό σε -εια· υπάρχουν και δικατάληκτα σύνθετα σε -υς, -υ (δίπηχυς).
Συμφωνόληκτα τρικατάληκτα: σε -ας, -ασα, -αν (πᾶς), σε -εις, -εσσα, -εν (χαρίεις, επίθετα πλησμονής) και σε -ων, -ουσα, -ον (ἄκων, ἑκών).
Δικατάληκτα αφωνόληκτα σύνθετα (εὔχαρις, εὔελπις, δίπους) κλίνονται όπως το δεύτερο συνθετικό τους· άλλα, όπως ἅρπαξ και φυγάς, είναι μονοκατάληκτα.
Ενρινόληκτα και υγρόληκτα: τρικατάληκτα όπως μέλας, μέλαινα, μέλαν, και δικατάληκτα σε -ων, -ον, -ην, -εν, -ωρ, -ορ (εὐδαίμων, ἄρρην, ἀπάτωρ) με κλητική ίδια με το θέμα.
Σε όλα τα τρικατάληκτα τριτόκλιτα το θηλυκό λήγει σε βραχύ -α και τονίζεται στη λήγουσα στη γενική πληθυντικού.
Τα σιγμόληκτα σε -ης, -ες (ἀληθής, πλήρης, συνήθης) έχουν θέμα σε -εσ· τα βαρύτονα ανεβάζουν τον τόνο στην κλητική και στο ουδέτερο και τονίζονται στην παραλήγουσα στη γενική πληθυντικού.
Έχουν θέμα σε -υ για την ονομαστική, αιτιατική και κλητική ενικού του αρσενικού και του ουδετέρου, και θέμα σε -ε για όλους τους άλλους τύπους. Το θηλυκό τους είναι πάντα σε -εια, όπως βαθεῖα.
Τι ιδιαιτερότητες έχουν τα επίθετα σε -ης, -ες;
Έχουν θέμα σε -εσ, ονομαστική αρσενικού και θηλυκού με η χωρίς κατάληξη, κλητική ίδια με το θέμα (ὦ ἐπιμελές), δοτική πληθυντικού με ένα σ και αιτιατική πληθυντικού ίδια με την ονομαστική.
Πώς τονίζεται το θηλυκό των τριτόκλιτων στη γενική πληθυντικού;
Πάντα στη λήγουσα, π.χ. τῶν βαθειῶν, πασῶν. Το θηλυκό των τρικατάληκτων τριτόκλιτων λήγει επίσης σε βραχύ -α.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.