Ανυπέρβλητα πρότυπα

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Γύρω στο 373 π.Χ. πεθαίνει ο Ευαγόρας, βασιλιάς της Κύπρου, και τον διαδέχεται ο γιος του Νικοκλής· ο δάσκαλός του Ισοκράτης του γράφει τρεις λόγους με συμβουλές για σωστή διακυβέρνηση.
2. Ο Νικοκλής τιμά τον πατέρα του με προσφορές, χορούς, μουσική και αγώνες, όπως συνηθιζόταν για σπουδαίους νεκρούς· ο Ισοκράτης θεωρεί ότι ένας άξιος λόγος για τα έργα του θα τον τιμούσε ακόμη περισσότερο.
3. Η υστεροφημία, όπως και στα ομηρικά έπη, είναι στόχος των φιλόδοξων και μεγαλόψυχων ανθρώπων· ο φθόνος όμως κάνει πολλούς να επαινούν πιο πρόθυμα τους παλιούς ήρωες παρά τους ευεργέτες τους.
4. Λεξιλογικός πίνακας: από το πατήρ βγαίνουν πατρίς, πάτριος, πατριώτης, προπάτωρ, πατριάρχης, πατρώνυμο, πατροπαράδοτος.
5. Ρήματα από ονόματα σημαίνουν είμαι, κάνω, έχω ή προκαλώ αυτό που λέει το όνομα· καταλήξεις όπως -εύω, -άω, -έω, -όω, -ίζω, -άζω, -αίνω, -ύνω.
6. Στους συντελικούς χρόνους ο αναδιπλασιασμός υπάρχει παντού, ακόμη και σε απαρέμφατο και μετοχή: επανάληψη συμφώνου + ε, συλλαβική ή χρονική αύξηση, ή αττικός αναδιπλασιασμός.
7. Τα δασέα χ, φ, θ στον αναδιπλασιασμό γίνονται κ, π, τ· στα σύνθετα με πρόθεση μπαίνει ανάμεσα στην πρόθεση και στο ρήμα (ἀπογέγραφα).
8. Οριστική παρακειμένου (-κα) και υπερσυντελίκου (-κειν) ενεργητικής φωνής· στα αφωνόληκτα ο χαρακτήρας γίνεται χ ή φ, ενώ τα οδοντικόληκτα τον χάνουν και παίρνουν -κ-.

Πρόσωπα

Ισοκράτης

Αθηναίος ρήτορας και δάσκαλος του Νικοκλή, έγραψε τον Ευαγόρα

Ευαγόρας

βασιλιάς της Κύπρου, πέθανε γύρω στο 373 π.Χ.

Νικοκλής

γιος και διάδοχος του Ευαγόρα

Περικλής

στον Επιτάφιο (Θουκυδίδης) μιλά για τον φθόνο απέναντι στον έπαινο

Αντιφών

το γνωμικό του για τις τιμές και τα βραβεία ως δολώματα

Όροι

υστεροφημία

η φήμη που μένει μετά τον θάνατο

γυμνικοὶ ἀγῶνες

αθλητικοί αγώνες

ἐπιτηδεύματα

οι αρχές και οι συνήθειες ζωής

ρήματα από ονόματα

είμαι, κάνω, έχω ό,τι λέει το όνομα

τιμάω, τιμῶ

ρήμα σε -άω από το τιμή

κινδυνεύω

ρήμα σε -εύω από το κίνδυνος

ὑγιαίνω

ρήμα σε -αίνω από το ὑγιής

συντελικοί χρόνοι

παρακείμενος, υπερσυντέλικος, συντ. μέλλων

αναδιπλασιασμός

αρχή θέματος στους συντελικούς χρόνους

απλό σύμφωνο στον αναδιπλασιασμό

επανάληψη συμφώνου + ε (λύω → λέλυκα)

διπλό σύμφωνο ή ῥ- στον αναδιπλ.

συλλαβική αύξηση (ψεύδω → ἔψευκα)

φωνήεν στον αναδιπλασιασμό

χρονική αύξηση (ἐλπίζω → ἤλπικα)

χ, φ, θ στον αναδιπλασιασμό

γίνονται κ, π, τ (θύω → τέθυκα)

αττικός αναδιπλασιασμός

ἀκούω → ἀκήκοα

κατάληξη οριστικής παρακειμένου ε.φ.

-κα (τετόξευκα)

κατάληξη οριστικής υπερσυντελίκου ε.φ.

-κειν (ἐτετοξεύκειν)

παρακείμενος ουρανικόληκτων

χαρακτήρας -χ- (τάττω → τέταχα)

παρακείμενος χειλικόληκτων

χαρακτήρας -φ- (κόπτω → κέκοφα)

παρακείμενος οδοντικόληκτων

χάνουν τον χαρακτήρα, -κα (πέπεικα)