Η εκπαίδευση των παιδιών στην αρχαία Αθήνα

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Στην κλασική Αθήνα η μόρφωση των παιδιών ήταν κυρίως φροντίδα των γονιών, όχι της πολιτείας· τα κορίτσια μάθαιναν ό,τι χρειαζόταν για τη διαχείριση του σπιτιού.
2. Πρώτα η τροφός, η μητέρα, ο παιδαγωγός και ο πατέρας μαθαίνουν στο παιδί τι είναι δίκαιο και άδικο, ωραίο και άσχημο.
3. Όταν μεγαλώσει, πηγαίνει στον γραμματιστή για γράμματα, στον κιθαριστή για μουσική, που ημερεύει την ψυχή, και στον παιδοτρίβη για να δυναμώσει το σώμα.
4. Οι αρχαίοι Έλληνες έγραφαν από δεξιά προς τα αριστερά, βουστροφηδόν ή από αριστερά προς τα δεξιά· οι παλιές επιγραφές είναι μεγαλογράμματες, ενώ η μικρογράμματη γραφή με τόνους, πνεύματα και κενά καθιερώνεται τον 9ο αι. μ.Χ.
5. Τα 24 γράμματα της αρχαίας είναι ίδια με της νέας ελληνικής· οι φθόγγοι χωρίζονται σε φωνήεντα και σύμφωνα.
6. Τα φωνήεντα είναι βραχύχρονα, μακρόχρονα ή δίχρονα, ανάλογα με τη διάρκεια της προφοράς τους.
7. Τα σύμφωνα προφέρονταν σχεδόν όπως σήμερα, εκτός π.χ. από τα β, δ, γ, που ακούγονταν μπ, ντ, γκ.
8. Οι δίφθογγοι είναι 8 κύριες, με δεύτερο φωνήεν ι ή υ, και 3 καταχρηστικές (ᾳ, ῃ, ῳ) με υπογεγραμμένη.

Πρόσωπα

Πλάτων

από τον διάλογό του Πρωταγόρας προέρχεται, διασκευασμένο, το κείμενο

Αρχίλοχος

λυρικός ποιητής του 7ου αι. π.Χ., ο τάφος του βρέθηκε στην Πάρο

Μένανδρος

από τις Μονόστιχες Γνώμες του το γνωμικό για την παιδεία

Όροι

καλὸς κἀγαθός

ο νέος με ωραίο σώμα και ενάρετη ψυχή

γραμματιστής

δάσκαλος της ανάγνωσης και της γραφής

κιθαριστής

δάσκαλος μουσικής, λύρας και τραγουδιού

παιδοτρίβης

ο δάσκαλος της γυμναστικής

τροφός

η παραμάνα που φρόντιζε το μωρό

παλαίστρα

χώρος όπου τα παιδιά μάθαιναν πάλη

βουστροφηδόν

γραφή που αλλάζει φορά σε κάθε σειρά

μεγαλογράμματη γραφή

γραφή μόνο με κεφαλαία γράμματα

μικρογράμματη γραφή

καθιερώνεται τον 9ο αι. μ.Χ.

βραχύχρονα φωνήεντα (˘)

ε, ο: προφέρονται σε σύντομο χρόνο

μακρόχρονα φωνήεντα (ˉ)

η, ω: κρατούν περίπου διπλάσιο χρόνο

δίχρονα φωνήεντα

α, ι, υ: άλλοτε βραχέα, άλλοτε μακρά

δίφθογγος

δύο φωνήεντα που λέγονται σε μία συλλαβή

κύριες δίφθογγοι

8, με δεύτερο φωνήεν το ι ή το υ

καταχρηστικές δίφθογγοι

ᾳ, ῃ, ῳ: με υπογεγραμμένη

υπογεγραμμένη

ι γραμμένο κάτω από τα α, η, ω

β, δ, γ στην αρχαία προφορά

ακούγονταν μπ, ντ, γκ

δίγαμμα (F)

παλιό γράμμα, ακουγόταν β ή μισό ου

οστρακισμός

εξορία πολιτικού για 10 χρόνια με όστρακα