Η Θράκη, η Μικρά Ασία και ο Πόντος, ακμαία ελληνικά κέντρα

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 19ος αιώνας

Γιατί

• Το Πρωτόκολλο του Λονδίνου (1830) άφησε έξω από τα σύνορα πολλούς Έλληνες και πόλεις όπου άνθιζε το ελληνικό εμπόριο.

Τι έγινε

1. Στη Θράκη, στα μικρασιατικά παράλια, στον Πόντο και στην Καππαδοκία ζούσαν Ορθόδοξοι Έλληνες που μιλούσαν ελληνικά, τουρκικά ή αρμενικά.
2. Μετά τις διώξεις του 1821, και κυρίως μετά το 1856, η ζωή τους βελτιώθηκε χάρη στις μεταρρυθμίσεις και στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.
3. Τις κοινότητες διοικούσαν, με αρχηγό τον μητροπολίτη, εκλεγμένοι δημογέροντες, έφοροι της εκπαίδευσης και επιτροπές των ναών.
4. Το 1836 ιδρύθηκε στην Κωνσταντινούπολη επιτροπή που φρόντιζε για βιβλία, για την ελληνική γλώσσα και για Αρρεναγωγεία και Παρθεναγωγεία· τα έξοδα τα κάλυπταν κυρίως οι ίδιοι οι Έλληνες.
5. Στη Θράκη ο πληθυσμός αραίωνε από εξισλαμισμούς, μεταναστεύσεις και εκβουλγαρισμούς, αλλά γίνονταν εξαγωγές σιταριού και καπνών.
6. Στη Μικρά Ασία και στον Πόντο οι Έλληνες αυξήθηκαν, διακρίθηκαν στο εμπόριο και τη ναυτιλία και ίδρυσαν σχολεία και εφημερίδες.
7. Οι Έλληνες της Καππαδοκίας πρόκοψαν παρά την απομόνωση και τους φόρους και τύπωναν βιβλία στα καραμανλίδικα.

Πρόσωπα

Πιερ ντε Κουμπερτέν

Γάλλος βαρόνος που αναβίωσε τους Ολυμπιακούς Αγώνες

Δημήτριος Βικέλας

πρότεινε να γίνουν οι πρώτοι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες στην Αθήνα

Σπύρος Λούης

νικητής του μαραθωνίου στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896

Όροι

δημογέροντες

εκλεγμένοι άρχοντες που διοικούσαν τις ελληνικές κοινότητες

κρυπτοχριστιανοί

Χριστιανοί που μόνο φαινομενικά δέχτηκαν τη μουσουλμανική θρησκεία (κλωστοί)

καραμανλίδικα

τουρκική γλώσσα γραμμένη με ελληνικούς χαρακτήρες

Παρθεναγωγείο

σχολείο για κορίτσια

Αρρεναγωγείο

σχολείο για αγόρια

Ανατολική Ρωμυλία

περιοχή με πολλούς Έλληνες, σήμερα τμήμα της Βουλγαρίας

Ανατολία

η Μικρά Ασία

επιδημία

γρήγορη εξάπλωση μιας αρρώστιας σε μια περιοχή

εποπτεύω

επιβλέπω