Του κόσμου το ψωμί

Η ενότητα ακολουθεί το ψωμί από το χωράφι ως το τραπέζι: ένα λαϊκό παραμύθι, ένα ποίημα, η πυραμίδα της διατροφής και ο Καραγκιόζης φούρναρης. Στη γραμματική: ευθύς και πλάγιος λόγος, εισαγωγικά, επιφωνήματα.

Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥΓΛΩΣΣΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 1515 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Σε ένα λαϊκό παραμύθι που κατέγραψε ο Δημήτριος Λουκάτος ένας πλούσιος βασιλιάς έχει χάσει την όρεξή του, και ένας σοφός γέροντας του υπόσχεται το πιο γλυκό ψωμί.
Για τρεις μέρες ο βασιλιάς θερίζει, αλωνίζει, αλέθει και ζυμώνει μόνος του· το ψωμί του φαίνεται γλυκό γιατί το έφτιαξε με τον κόπο του.
Ευθύς και πλάγιος λόγος· διπλή τελεία και εισαγωγικά για τα λόγια κάποιου.
Οι αγροτικές εργασίες, τα εργαλεία (δρεπάνι, δάρτης, δικράνι) και τα δημητριακά, που πήραν το όνομά τους από τη θεά Δήμητρα.
Ένα ποίημα του Γεώργιου Δροσίνη για το ζύμωμα στο χωριό και το πρόσφορο της εκκλησίας.
Η πυραμίδα της διατροφής δείχνει ποιες τροφές τρώμε κάθε μέρα και ποιες πιο σπάνια· ετικέτες χυμών και το σχολικό κυλικείο.
Σε μια παράσταση του Ευγένιου Σπαθάρη ο Καραγκιόζης γίνεται φούρναρης· επιφωνήματα με θαυμαστικό.
Καταστήματα σε -είο γράφονται με ει: αρτοπωλείο, ζαχαροπλαστείο.

Πρόσωπα

βασιλιάς: έχει χάσει την όρεξή του
γέροντας: σοφός που βάζει τον βασιλιά να δουλέψει
Δημήτριος Λουκάτος: λαογράφος που κατέγραψε το παραμύθι
Γεώργιος Δροσίνης: ποιητής του «Ψωμί»
Καραγκιόζης: ήρωας του Θεάτρου Σκιών, εδώ φούρναρης
Χατζηαβάτης: φίλος του Καραγκιόζη
Ευγένιος Σπαθάρης: καραγκιοζοπαίχτης

Όροι

ευθύς λόγος: τα λόγια όπως ακριβώς ειπώθηκαν
πλάγιος λόγος: τα λόγια μεταφέρονται από άλλον
εισαγωγικά «»: κλείνουν τα λόγια κάποιου
επιφώνημα: άκλιτη λέξη για συναίσθημα: αχ!
θερίζω: κόβω τα στάχυα με δρεπάνι
αλωνίζω: χτυπώ τα στάχυα να βγει ο καρπός
λιχνίζω: χωρίζω τον καρπό από το άχυρο
αλέθω: κάνω τον καρπό αλεύρι στον μύλο
δημητριακά: σιτάρι, κριθάρι, ρύζι, καλαμπόκι
πρόσφορο: ψωμί που πάμε στην εκκλησία
αντίδωρο: κομματάκι άρτου μετά τη λειτουργία
πινακωτή: ξύλινη σκάφη για να φουσκώσει το ψωμί
-είο: κατάστημα με ει: αρτοπωλείο
καρφάκι δε μου καίγεται: δε με νοιάζει καθόλου
έξω φρενών: πολύ θυμωμένος
βγάζω το ψωμί μου: κερδίζω τα απαραίτητα για να ζήσω

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποια η διαφορά ανάμεσα σε ευθύ και πλάγιο λόγο;

Στον ευθύ λόγο γράφουμε τα λόγια κάποιου όπως ακριβώς τα είπε, με διπλή τελεία και εισαγωγικά. Στον πλάγιο λόγο τα μεταφέρουμε εμείς, π.χ. «Ο γέροντας ρώτησε τον βασιλιά αν κουράζεται».

Ποιες δουλειές χρειάζονται για να γίνει ψωμί;

Όργωμα, σπορά, θέρισμα, αλώνισμα και λίχνισμα του σιταριού, άλεσμα στον μύλο για αλεύρι, ζύμωμα και ψήσιμο στον φούρνο.

Τι είναι τα επιφωνήματα;

Άκλιτες λέξεις που δείχνουν συναίσθημα, όπως αχ, μπα, άντε, χα χα. Μετά από αυτά βάζουμε θαυμαστικό (!). Η ίδια λέξη μπορεί να δείχνει έκπληξη, κούραση ή χαρά.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα