απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
4.5

Τελικό -ν

Η ενότητα δίνει τον κανόνα για το πότε κρατάμε και πότε κόβουμε το τελικό -ν στις λέξεις την, αυτήν, δεν και μην, και ποιες λέξεις το κρατούν πάντα. Κλείνει με σύνοψη για φθόγγους, γράμματα, τόνο και στίξη.

Ε΄ Δημοτικού · Γραμματική · Ενοτητα 4 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Το τελικό -ν άλλοτε μένει και άλλοτε φεύγει στο άρθρο «την», στις αντωνυμίες «αυτήν» και «την» και στα μόρια «δεν» και «μην».
  2. Μένει όταν η επόμενη λέξη αρχίζει από φωνήεν, από κ, π, τ, από μπ, ντ, γκ ή από ξ, ψ.
  3. Φεύγει όταν η επόμενη λέξη αρχίζει από β, δ, γ, φ, θ, χ, μ, ν, λ, ρ, σ, ζ.
  4. Στο αρσενικό «τον» και «έναν» μένει πάντα, για να ξεχωρίζουν από το ουδέτερο.
  5. Γράφεται πάντα και στα «των», «αυτόν», «τον» (αντωνυμία) και «σαν».
  6. Η σύνοψη του κεφαλαίου θυμίζει φθόγγους, γράμματα, δίψηφα, απαλοιφή, έγκλιση τόνου και σημεία στίξης.

Όροι

τελικό -ν
το ν στο τέλος λέξεων όπως «την», «δεν», που άλλοτε γράφεται και άλλοτε όχι
διατήρηση του -ν
πριν από φωνήεν ή κ, π, τ, μπ, ντ, γκ, ξ, ψ, π.χ. «την ντουλάπα»
αποβολή του -ν
πριν από τα άλλα σύμφωνα, π.χ. «τη θυμήθηκα»
απαλοιφή φωνήεντος
χάνεται ένα φωνήεν δίπλα σε άλλο, π.χ. «φέρε το» → «φέρ' το»
έγκλιση του τόνου
δεύτερος τόνος πριν από αδύνατη αντωνυμία, π.χ. «ο δάσκαλός μας»

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Πότε κρατάμε το τελικό -ν στο «την», «δεν» και «μην»;

Όταν η επόμενη λέξη αρχίζει από φωνήεν ή από κ, π, τ, μπ, ντ, γκ, ξ, ψ, π.χ. «την κοπέλα», «δεν ξέρω». Με τα υπόλοιπα σύμφωνα το κόβουμε, π.χ. «τη δασκάλα», «δε θέλω».

Γιατί γράφουμε πάντα «τον» και «έναν» με -ν;

Για να μην μπερδεύονται με το ουδέτερο «το» και «ένα», π.χ. «τον νέο» (άντρα) αλλά «το νέο» (είδηση).

Ποιες λέξεις δεν χάνουν ποτέ το τελικό -ν;

Το άρθρο «των», οι αντωνυμίες «αυτόν» και «τον», το «σαν», καθώς και το αρσενικό «τον» και «έναν».

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.