Σύνθεση

Το μάθημα εξηγεί πώς ενώνουμε δύο λέξεις σε μία καινούρια, τα είδη των σύνθετων λέξεων και τον ρόλο του συνδετικού φωνήεντος -ο-.

Ε΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1715 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

Σύνθεση έχουμε όταν ενώνουμε δύο λέξεις και φτιάχνουμε μια καινούρια: α΄ συνθετικό + β΄ συνθετικό = σύνθετη λέξη.
Τα παρατακτικά σύνθετα σημαίνουν ό,τι τα συνθετικά τους ενωμένα με «και»: μαχαιροπίρουνα.
Τα κτητικά σύνθετα δείχνουν ότι κάποιος έχει κάτι: μαυρομάτα.
Στα προσδιοριστικά σύνθετα το πρώτο συνθετικό προσδιορίζει το δεύτερο, ενώ στα αντικειμενικά το ένα είναι ρήμα και το άλλο το αντικείμενό του.
Συνθετικά μπορεί να είναι ουσιαστικά, επίθετα, αριθμητικά, ρήματα, επιρρήματα ή κλιτές μετοχές.
Όταν το α΄ συνθετικό είναι κλιτή λέξη, μπαίνει ανάμεσα το συνδετικό φωνήεν -ο-, που μερικές φορές χάνεται.
Υπάρχουν και λέξεις με προθέσεις (αντιπρόεδρος) και πολυλεκτικά σύνθετα που μοιάζουν με φράσεις (λαϊκή αγορά).

Όροι

σύνθεση: ένωση δύο λέξεων σε μία νέα, «άγριο + λουλούδι = αγριολούλουδο»
α΄ συνθετικό: η πρώτη λέξη της σύνθετης, «άγριο» στο «αγριολούλουδο»
β΄ συνθετικό: η δεύτερη λέξη της σύνθετης, «λουλούδι» στο «αγριολούλουδο»
παρατακτικά σύνθετα: σημαίνουν τα δύο συνθετικά ενωμένα με «και», «κοντόχοντρος»
κτητικά σύνθετα: δείχνουν ότι κάποιος έχει κάτι, «γλυκόφωνος»
προσδιοριστικά σύνθετα: το πρώτο συνθετικό προσδιορίζει το δεύτερο, «ηλιοβασίλεμα»
αντικειμενικά σύνθετα: ρήμα μαζί με το αντικείμενό του, «θηριοδαμαστής»
συνδετικό φωνήεν: το -ο- που ενώνει τα συνθετικά, «γυναικ-ό-παιδα»
πολυλεκτικά σύνθετα: σύνθετα που μοιάζουν με ονοματικές φράσεις, «ζώνη ασφαλείας»

ΠΑΙΞΕ ΤΟΚρεμάλα · Ζευγάρια με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι είναι η σύνθεση;

Είναι ο τρόπος να φτιάξουμε νέα λέξη ενώνοντας δύο λέξεις, π.χ. άγριο + λουλούδι = αγριολούλουδο. Η πρώτη λέγεται α΄ συνθετικό και η δεύτερη β΄ συνθετικό.

Ποια είδη σύνθετων λέξεων υπάρχουν;

Παρατακτικά (ανεβοκατεβαίνω), κτητικά (μεγαλόκαρδος), προσδιοριστικά (ηλιοβασίλεμα) και αντικειμενικά (ζαχαροπλάστης).

Γιατί λέμε «νυχτοπούλι» και όχι «νυχταπούλι»;

Γιατί όταν το α΄ συνθετικό είναι κλιτή λέξη, ενώνουμε τα δύο συνθετικά με το συνδετικό φωνήεν -ο-: νύχτα + πουλί → νυχτ-ο-πούλι. Μερικές φορές το -ο- χάνεται, όπως στο «αγριάνθρωπος».

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα