Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Παράγωγα ρήματα φτιάχνονται κυρίως από ουσιαστικά ή επίθετα (κλειδί → κλειδώνω, όμορφος → ομορφαίνω), αλλά και από άλλα ρήματα ή από επιρρήματα (χαμηλά → χαμηλώνω).
Παράγωγα ουσιαστικά από ρήματα δείχνουν πρόσωπο, ενέργεια ή τόπο: τραγουδιστής, κλάδεμα, γυμναστήριο.
Παράγωγα ουσιαστικά από ουσιαστικά είναι τα υποκοριστικά, τα μεγεθυντικά, τα περιεκτικά, τα τοπικά, τα εθνικά και τα επαγγελματικά.
Παράγωγα ουσιαστικά από επίθετα είναι αφηρημένα και φανερώνουν ιδιότητα: αθώος → αθωότητα, γλυκός → γλύκα.
Παράγωγα επίθετα βγαίνουν από ρήματα (λάμπω → λαμπερός), από ουσιαστικά (βροχή → βροχερός), από επίθετα (κοντός → κοντούλης) και από επιρρήματα (αύριο → αυριανός).
Παράγωγα επίθετα σχηματίζονται και με το στερητικό α(ν)-: επίσημος → ανεπίσημος.
Παράγωγα επιρρήματα φτιάχνονται κυρίως από επίθετα με -α και -ως.
Όροι
υποκοριστικά
δείχνουν κάτι μικρό ή αγαπητό, «παιδί → παιδάκι»
μεγεθυντικά
δείχνουν κάτι πιο μεγάλο, «κολοκύθι → κολοκύθα»
περιεκτικά
δείχνουν πολλά όμοια πράγματα στο ίδιο μέρος, «αμπέλι → αμπελώνας»
τοπικά
δείχνουν τόπο, «εστιάτορας → εστιατόριο»
εθνικά
δείχνουν από πού κατάγεται κάποιος, «Ψαρά → Ψαριανός»
επαγγελματικά
δηλώνουν επάγγελμα, «γάλα → γαλατάς»
αφηρημένα ουσιαστικά
ουσιαστικά από επίθετα που φανερώνουν ιδιότητα, «μαύρος → μαυρίλα»
ρηματικά επίθετα
παράγωγα επίθετα σε -τος από ρήματα, «σκύβω → σκυφτός»
στερητικό α(ν)-
με αυτό σχηματίζονται παράγωγα επίθετα, «πιθανός → απίθανος»
παράγωγα ρήματα
ρήματα από άλλες λέξεις, «σημάδι → σημαδεύω»
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Τι είναι τα υποκοριστικά;
Είναι παράγωγα ουσιαστικά που δείχνουν ότι κάτι είναι μικρό ή αγαπητό, όπως παιδί → παιδάκι. Έχουν καταλήξεις όπως -άκι, -ίτσα, -ούλα, -ούδι.
Τι σημαίνουν τα ουσιαστικά που βγαίνουν από ρήματα;
Κυρίως το πρόσωπο που κάνει κάτι (τραγουδιστής), την ενέργεια ή το αποτέλεσμά της (κλάδεμα) ή το όργανο, το μέσο ή τον τόπο της ενέργειας (γυμναστήριο).
Από πού βγαίνουν τα παράγωγα επιρρήματα;
Κυρίως από επίθετα, με τις καταλήξεις -α και -ως, όπως όμορφος → όμορφα και ειλικρινής → ειλικρινώς. Πιο σπάνια από αντωνυμίες (άλλος → αλλού) ή άλλα επιρρήματα.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.