απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
17.1

Παραγωγή

Το μάθημα δείχνει πώς σχηματίζονται από άλλες λέξεις παράγωγα ρήματα, ουσιαστικά, επίθετα και επιρρήματα.

Ε΄ Δημοτικού · Γραμματική · Ενοτητα 17 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Παράγωγα ρήματα φτιάχνονται κυρίως από ουσιαστικά ή επίθετα (κλειδί → κλειδώνω, όμορφος → ομορφαίνω), αλλά και από άλλα ρήματα ή από επιρρήματα (χαμηλά → χαμηλώνω).
  2. Παράγωγα ουσιαστικά από ρήματα δείχνουν πρόσωπο, ενέργεια ή τόπο: τραγουδιστής, κλάδεμα, γυμναστήριο.
  3. Παράγωγα ουσιαστικά από ουσιαστικά είναι τα υποκοριστικά, τα μεγεθυντικά, τα περιεκτικά, τα τοπικά, τα εθνικά και τα επαγγελματικά.
  4. Παράγωγα ουσιαστικά από επίθετα είναι αφηρημένα και φανερώνουν ιδιότητα: αθώος → αθωότητα, γλυκός → γλύκα.
  5. Παράγωγα επίθετα βγαίνουν από ρήματα (λάμπω → λαμπερός), από ουσιαστικά (βροχή → βροχερός), από επίθετα (κοντός → κοντούλης) και από επιρρήματα (αύριο → αυριανός).
  6. Παράγωγα επίθετα σχηματίζονται και με το στερητικό α(ν)-: επίσημος → ανεπίσημος.
  7. Παράγωγα επιρρήματα φτιάχνονται κυρίως από επίθετα με -α και -ως.

Όροι

υποκοριστικά
δείχνουν κάτι μικρό ή αγαπητό, «παιδί → παιδάκι»
μεγεθυντικά
δείχνουν κάτι πιο μεγάλο, «κολοκύθι → κολοκύθα»
περιεκτικά
δείχνουν πολλά όμοια πράγματα στο ίδιο μέρος, «αμπέλι → αμπελώνας»
τοπικά
δείχνουν τόπο, «εστιάτορας → εστιατόριο»
εθνικά
δείχνουν από πού κατάγεται κάποιος, «Ψαρά → Ψαριανός»
επαγγελματικά
δηλώνουν επάγγελμα, «γάλα → γαλατάς»
αφηρημένα ουσιαστικά
ουσιαστικά από επίθετα που φανερώνουν ιδιότητα, «μαύρος → μαυρίλα»
ρηματικά επίθετα
παράγωγα επίθετα σε -τος από ρήματα, «σκύβω → σκυφτός»
στερητικό α(ν)-
με αυτό σχηματίζονται παράγωγα επίθετα, «πιθανός → απίθανος»
παράγωγα ρήματα
ρήματα από άλλες λέξεις, «σημάδι → σημαδεύω»

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι είναι τα υποκοριστικά;

Είναι παράγωγα ουσιαστικά που δείχνουν ότι κάτι είναι μικρό ή αγαπητό, όπως παιδί → παιδάκι. Έχουν καταλήξεις όπως -άκι, -ίτσα, -ούλα, -ούδι.

Τι σημαίνουν τα ουσιαστικά που βγαίνουν από ρήματα;

Κυρίως το πρόσωπο που κάνει κάτι (τραγουδιστής), την ενέργεια ή το αποτέλεσμά της (κλάδεμα) ή το όργανο, το μέσο ή τον τόπο της ενέργειας (γυμναστήριο).

Από πού βγαίνουν τα παράγωγα επιρρήματα;

Κυρίως από επίθετα, με τις καταλήξεις -α και -ως, όπως όμορφος → όμορφα και ειλικρινής → ειλικρινώς. Πιο σπάνια από αντωνυμίες (άλλος → αλλού) ή άλλα επιρρήματα.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.