Τα είδη των φράσεων

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Η ονοματική φράση έχει ως βασική λέξη ουσιαστικό, ή λέξη που το αντικαθιστά, και είναι συνήθως υποκείμενο, αντικείμενο ή κατηγορούμενο.
2. Το υποκείμενο είναι πάντα σε ονομαστική, το αντικείμενο σε αιτιατική ή γενική, και το κατηγορούμενο έχει την ίδια πτώση με τη φράση που προσδιορίζει.
3. Η ρηματική φράση είναι το πιο βασικό κομμάτι της πρότασης. Μερικές φορές όλη η πρόταση είναι ένα ρήμα, και το υποκείμενο φαίνεται από την κατάληξη.
4. Η ρηματική φράση μπορεί να έχει: ρήμα αμετάβατο μόνο του, ρήμα μεταβατικό με αντικείμενο, ρήμα με δύο αντικείμενα ή ρήμα συνδετικό με κατηγορούμενο.
5. Το αντικείμενο μπορεί να είναι και ολόκληρη πρόταση.
6. Η προθετική φράση είναι πρόθεση μαζί με ονοματική φράση και λειτουργεί ως προσδιορισμός, π.χ. «από το πρωί».
7. Η επιρρηματική φράση φτιάχνεται από επίρρημα και προσδιορίζει ρήματα, επίθετα, ουσιαστικά, αριθμητικά ή ολόκληρες προτάσεις.

Πρόσωπα

Ευγένιος Τριβιζάς

συγγραφέας του «Η τελευταία μαύρη γάτα», από όπου είναι το απόσπασμα για τη ρηματική φράση

Μάρω Δούκα

συγγραφέας του κειμένου της δραστηριότητας 34

Όροι

ονοματική φράση

φράση με βασική λέξη ουσιαστικό, «τα κίτρινα παπούτσια»

ρηματική φράση

φράση γύρω από ρήμα, «Παίζω μπάλα.»

προθετική φράση

πρόθεση και ονοματική φράση, «από το πρωί»

σύνθετη προθετική φράση

επίρρημα, πρόθεση και ονοματική φράση, «μέσα από το παλιό σπίτι»

επιρρηματική φράση

φράση από επίρρημα που προσδιορίζει κάτι, «πάρα πολύ όμορφη»

κατηγορούμενο

δίνει ιδιότητα στο υποκείμενο με συνδετικό ρήμα, «Ο Γιάννης είναι σπουδαίος επιστήμονας.»

συνδετικά ρήματα

ρήματα που παίρνουν κατηγορούμενο, «είμαι, γίνομαι, φαίνομαι»

αμετάβατο ρήμα

ρήμα χωρίς αντικείμενο, «Κοιμάμαι.»

μεταβατικό ρήμα

ρήμα με αντικείμενο, «Βλέπω τηλεόραση.»

δίπτωτο ρήμα

ρήμα με δύο αντικείμενα, άμεσο και έμμεσο, «Χαρίσαμε στον Νίκο ένα βιβλίο.»