Η μηχανική είναι το κομμάτι της φυσικής που μελετά τις δυνάμεις και τα αποτελέσματά τους. Η ενότητα εξηγεί τι είναι ταχύτητα, τι κάνουν οι δυνάμεις, πώς διαφέρει το βάρος από τη μάζα, τι είναι η τριβή και από τι εξαρτάται η πίεση.
Ε΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥΦΥΣΙΚΑΕΝΟΤΗΤΑ 915 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Η λέξη «δύναμη» έχει πολλές σημασίες στην καθημερινή γλώσσα, στη φυσική όμως έχει μία συγκεκριμένη. Τη δύναμη δεν τη βλέπουμε, την καταλαβαίνουμε από όσα προκαλεί.
Δυνάμεις ασκούν οι άνθρωποι, τα ζώα, τα φυτά με τις ρίζες τους, το νερό και ο αέρας. Υγρά και αέρια λέγονται ρευστά. Όταν η δύναμη των μυών δεν φτάνει, χρησιμοποιούμε μηχανές, από το ψαλίδι ως τον γερανό.
Η ταχύτητα δείχνει πόση απόσταση διανύει ένα σώμα σε ορισμένο χρόνο. Ένα αυτοκίνητο που κάνει 95 km σε μία ώρα κινείται με 95 km/h.
Μια δύναμη μπορεί να παραμορφώσει ένα σώμα ή να αλλάξει την κίνησή του. Κάποιες δυνάμεις ασκούνται με επαφή, όπως μια κλοτσιά, και άλλες από απόσταση, όπως η έλξη του μαγνήτη ή της Γης.
Βάρος λέμε τη δύναμη που ασκεί η Γη σε κάθε σώμα. Μετριέται σε newton (N) με δυναμόμετρο, που έχει μέσα ένα ελατήριο. Η μάζα μετριέται σε kg και δεν αλλάζει από τόπο σε τόπο.
Η τριβή είναι δύναμη που αντιστέκεται στην κίνηση όταν ένα σώμα γλιστρά πάνω σε άλλο. Μεγαλώνει με το βάρος του σώματος και στις τραχιές επιφάνειες, αλλά δεν αλλάζει με το πόσο μεγάλη είναι η επιφάνεια επαφής.
Όπου η τριβή μάς εμποδίζει, τη μειώνουμε με λιπαντικά. Όπου τη χρειαζόμαστε για ασφάλεια, την αυξάνουμε, με αντιολισθητικές σόλες ή αλυσίδες στα λάστιχα.
Η πίεση μεγαλώνει όταν μεγαλώνει η δύναμη και μικραίνει όταν μεγαλώνει η επιφάνεια. Στα υγρά, λόγω του βάρους τους, λέγεται υδροστατική και στον αέρα ατμοσφαιρική.
Η μάζα είναι η ποσότητα της ύλης ενός σώματος. Τη μετράμε σε kg με ζυγό σύγκρισης και είναι ίδια σε κάθε τόπο. Το βάρος είναι η δύναμη που του ασκεί η Γη τραβώντας το προς τα κάτω. Το μετράμε σε N με δυναμόμετρο και αλλάζει από τόπο σε τόπο: στη Σελήνη ένα σώμα έχει περίπου το ένα έκτο του βάρους του στη Γη.
Τι μπορεί να κάνει μια δύναμη;
Μπορεί να παραμορφώσει ένα σώμα, για λίγο ή για πάντα, όπως όταν τεντώνουμε ένα λαστιχάκι ή ζουλάμε ένα κουτάκι. Μπορεί επίσης να αλλάξει την κίνησή του: να το ξεκινήσει, να το σταματήσει, να το κάνει πιο γρήγορο ή πιο αργό, ή να του αλλάξει κατεύθυνση.
Γιατί με τα χιονοπέδιλα δεν βουλιάζουμε στο χιόνι;
Επειδή το βάρος μας μοιράζεται σε μεγαλύτερη επιφάνεια. Μεγάλη επιφάνεια σημαίνει μικρή πίεση. Για τον ίδιο λόγο μια τσάντα με φαρδιά λουριά πιέζει λιγότερο τους ώμους.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.