απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
14

Το ανθρώπινο θαύμα

Η ενότητα μιλά για τις εφευρέσεις του ανθρώπου: ένα αρχαίο χορικό για το πόσο θαυμαστός είναι ο άνθρωπος, το πρώτο τηλέφωνο και το πρώτο ηλεκτρονικό μήνυμα, ένα μηχάνημα που δουλεύει με το κινητό και το διαδίκτυο. Στη γραμματική μαθαίνουμε τις αναφορικές αντωνυμίες, τους συμπλεκτικούς και αντιθετικούς συνδέσμους, τις μετοχές σε -μένος και το συντελεσμένο μέλλοντα.

Δ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥΓΛΩΣΣΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 1415 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Ένα χορικό από την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή θαυμάζει τον άνθρωπο: περνά τη θάλασσα, οργώνει τη γη, δαμάζει τα ζώα, βρίσκει τη γλώσσα, τους νόμους και τα φάρμακα. Μόνο το θάνατο δεν μπορεί να νικήσει.
  2. Οικογένειες λέξεων: νόμος (νόμιμος, νομοθέτης) και πόλη (πολίτης, πολιτεία, ακρόπολη).
  3. Ο Γκράχαμ Μπελ, που ήθελε να βοηθήσει τους κωφούς, έφτιαξε το τηλέφωνο με πομπό και δέκτη. Ο Ρέι Τόμλινσον έστειλε το 1971 το πρώτο ηλεκτρονικό μήνυμα και διάλεξε το σύμβολο @.
  4. Αναφορικές αντωνυμίες: που, ο οποίος, όποιος, όσος, ό,τι.
  5. Στη Φινλανδία ένα μηχάνημα δίνει αναψυκτικό μόνο αν το καλέσεις με το κινητό. Συμπλεκτικοί και αντιθετικοί σύνδεσμοι. Η ιστορία των πτήσεων: αδελφοί Μονγκολφιέ και αδελφοί Ράιτ.
  6. Μετοχές σε -μένος, -μένη, -μένο: κουρασμένος, γραμμένος. Κλίνονται σαν επίθετα.
  7. Το διαδίκτυο είναι ένα παγκόσμιο δίκτυο από υπολογιστές. Μια διεύθυνση όπως www...gr έχει κομμάτια που σημαίνουν κάτι.
  8. Συντελεσμένος μέλλοντας: κάτι θα έχει τελειώσει ως μια στιγμή (θα έχω συνδέσει). Οι σημασίες της λέξης «ιστός».

Πρόσωπα

Σοφοκλής
αρχαίος ποιητής, έγραψε την «Αντιγόνη»
Γκράχαμ Μπελ
εφευρέτης του τηλεφώνου
Γουότσον
βοηθός του Μπελ, άκουσε την πρώτη κλήση
Ρέι Τόμλινσον
έστειλε το πρώτο e-mail, 1971
αδελφοί Μονγκολφιέ
έφτιαξαν το πρώτο αερόστατο, 1783
αδελφοί Ράιτ
πέταξαν με το πρώτο αεροπλάνο, 1903

Όροι

αναφορική αντωνυμία
που, ο οποίος, όποιος, όσος, ό,τι
ό,τι
σημαίνει «οτιδήποτε», με υποδιαστολή
ότι
σύνδεσμος: μου είπε ότι θα έρθει
συμπλεκτικός σύνδεσμος
και, ούτε, μήτε
αντιθετικός σύνδεσμος
αλλά, μα, όμως, ωστόσο, παρά
μετοχή σε -μένος
βγαίνει από ρήμα: δένω, δεμένος
γραμμένος
δύο μ, γιατί γράφω έχει φ
συντελεσμένος μέλλοντας
θα έχει τελειώσει, π.χ. θα έχω δέσει
πολυμήχανος
που βρίσκει πολλούς τρόπους και λύσεις
τιθασεύω
δαμάζω, εξημερώνω
πομπός
συσκευή που στέλνει το σήμα
δέκτης
συσκευή που δέχεται το σήμα
@ (παπάκι)
σύμβολο στις ηλεκτρονικές διευθύνσεις
διαδίκτυο
παγκόσμιο δίκτυο από υπολογιστές
www
Παγκόσμιος Ιστός (world wide web)
αερόστατο
μεγάλο μπαλόνι που πετά με ζεστό αέρα
ιστός
κοντάρι, υφαντό, δίχτυ ή δίκτυο

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Χρονογραμμή · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποιες είναι οι αναφορικές αντωνυμίες;

Είναι το που, ο οποίος, όποιος, όσος και ό,τι. Ενώνουν μια πρόταση με μια λέξη άλλης πρότασης: «Είδα το παιδί που κέρδισε». Το ό,τι σημαίνει «οτιδήποτε» και γράφεται με υποδιαστολή, ενώ το ότι είναι σύνδεσμος.

Ποιοι σύνδεσμοι είναι συμπλεκτικοί και ποιοι αντιθετικοί;

Συμπλεκτικοί είναι το και, το ούτε, το μήτε: ενώνουν όμοια πράγματα. Αντιθετικοί είναι το αλλά, μα, όμως, ωστόσο, παρά: δείχνουν κάτι αντίθετο.

Πότε η μετοχή σε -μένος έχει δύο μ;

Όταν πριν από το -ω του ρήματος υπάρχει π, β, φ ή πτ. Π.χ. γράφω, γραμμένος· κρύβω, κρυμμένος. Αλλιώς έχει ένα μ: δένω, δεμένος.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.