απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ

Αντ. Σαμαράκης, «Το ποτάμι»

Διήγημα του Αντώνη Σαμαράκη από τη συλλογή «Ζητείται ελπίς» (1954): ένας φαντάρος παραβαίνει τη διαταγή και κολυμπά στο ποτάμι που τον χωρίζει από τον εχθρό· όταν βρίσκεται απέναντι σε έναν γυμνό αντίπαλο, αρνείται να πυροβολήσει και σκοτώνεται.

Γ΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Η Μεραρχία απαγορεύει το μπάνιο στο ποτάμι, πέρα από το οποίο στρατοπεδεύει ο εχθρός· όποιος παρακούσει πάει στρατοδικείο.
  2. Ύστερα από δυόμισι χρόνια πόλεμο, οι στρατιώτες περνούν τρεις ήσυχες βδομάδες στο δάσος.
  3. Ένας λοχίας και δύο φαντάροι που πήγαν στο ποτάμι σκοτώθηκαν· γι' αυτό βγήκε η διαταγή.
  4. Ένας εικοσιτριάχρονος φαντάρος δεν αντέχει τον πειρασμό και ένα πρωί βουτά γυμνός στο νερό, αφήνοντας το τουφέκι του σε ένα δέντρο.
  5. Στο νερό νιώθει σαν να σβήνει ο πόλεμος και γίνεται ξανά παιδί.
  6. Ξαφνικά βλέπει ένα κεφάλι απέναντι· τρέχουν και οι δύο στα όπλα τους.
  7. Σημαδεύει τον γυμνό αντίπαλο, αλλά δεν μπορεί να τραβήξει τη σκανδάλη· χαμηλώνει το όπλο και τον χτυπά σφαίρα από την άλλη όχθη.

Πρόσωπα

Αντώνης Σαμαράκης
ο συγγραφέας του διηγήματος
ο φαντάρος
23 χρονών, αρνείται να σκοτώσει
ο Άλλος
ο γυμνός στρατιώτης της απέναντι όχθης
ο ταγματάρχης
διαβάζει τη διαταγή στο τάγμα
ο λοχίας
ο πρώτος που βούτηξε και σκοτώθηκε

Όροι

«Ζητείται ελπίς»
η συλλογή διηγημάτων (1954)
διήγημα
το είδος του κειμένου
διαταγή της Μεραρχίας
απαγορεύει να πλησιάζουν το ποτάμι
οι Άλλοι
έτσι λένε τους εχθρούς
αοριστία
κανένας τόπος, χρόνος ή όνομα
ποτάμι
σύνορο που γίνεται τόπος ένωσης
γυμνότητα
χωρίς στολή, όνομα, εθνικότητα
«χακί εαυτός»
ο άνθρωπος που ορίζει η στολή
ανθρωπισμός
η ανθρωπιά πάνω από τη διαταγή
αντιπολεμικό διήγημα
δείχνει τον παραλογισμό του πολέμου
στρατοδικείο
η ποινή για όποιον παρακούσει
πολεμικός σταυρός
παράσημο που είχε ο φαντάρος

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί ο Σαμαράκης δεν λέει πού και πότε γίνεται η ιστορία;

Αφήνει αόριστο τον τόπο, τον χρόνο και ποιοι είναι οι αντίπαλοι, οι «Άλλοι». Έτσι η ιστορία ισχύει για κάθε πόλεμο και κάθε άνθρωπο.

Γιατί ο φαντάρος δεν πυροβολεί;

Γιατί και οι δύο είναι γυμνοί, χωρίς στολή, όνομα και εθνικότητα. Ο εχθρός γίνεται ένας απλός άνθρωπος σαν αυτόν, και το ποτάμι πια τους ενώνει αντί να τους χωρίζει.

Ποιο είναι το συμπέρασμα του διηγήματος;

Ο πόλεμος χωρίζει ανθρώπους που στην ουσία είναι ίδιοι. Η ανθρωπιά του φαντάρου είναι μεγαλύτερη από τη διαταγή, αλλά σε έναν κόσμο πολέμου πληρώνεται με τον θάνατο.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.