Από την αγροτική οικονομία στην αστικοποίηση

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 1830 έως 1936

Γιατί

• Η δεκαετία του Αγώνα αφήνει καταστροφές, και το 1830 οι υποδομές είναι πρωτόγονες.
• Η χώρα είναι μικρή και ολιγάνθρωπη, χωρίς σημαντικές πρώτες ύλες και με ισχνά κεφάλαια.
• Το κράτος ξεκινά με βαρύ φορτίο: τα δάνεια που συνάφθηκαν στο εξωτερικό κατά τον Αγώνα.

Τι έγινε

1. Το εμπόριο είναι κυρίως εξωτερικό και σχεδόν μόνιμα παθητικό. Η σταφίδα πλησιάζει σε αξία το 1/2 των εξαγωγών.
2. Το 1841 ιδρύεται η Εθνική Τράπεζα, με πρώτο διοικητή τον Γεώργιο Σταύρου.
3. Οι νόμοι του 1870-1871 μοιράζουν τις εθνικές γαίες σε μικρές ιδιοκτησίες.
4. Στις πρώτες πρωθυπουργίες του Τρικούπη (1882-1892) κατασκευάζονται 900 χιλιόμετρα σιδηροδρόμου.
5. Το 1893 η χώρα δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τα εξωτερικά δάνεια. Μετά την ήττα του 1897 επιβάλλεται ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος.
6. Οι Βαλκανικοί πόλεμοι αυξάνουν τα εδάφη κατά 70% περίπου και τον πληθυσμό κατά 80%.
7. Το 1917 η κυβέρνηση Βενιζέλου αποφασίζει την ολοκλήρωση της αγροτικής μεταρρύθμισης.
8. Το 1927 ιδρύεται η Τράπεζα της Ελλάδος. Το 1932 η παγκόσμια κρίση φτάνει στην Ελλάδα.

Τι άλλαξε

• Η αγροτική οικονομία περνά σε καθεστώς μικροϊδιοκτησίας.
• Στον Μεσοπόλεμο το 1/3 του πληθυσμού ζει σε μεγάλα αστικά κέντρα.
• Μετά το 1932 η χώρα μπαίνει σε κλειστή οικονομία, με ισχυρό κρατικό παρεμβατισμό.

Πρόσωπα

Γεώργιος Σταύρου

Θεμελιωτής και πρώτος διοικητής της Εθνικής Τράπεζας.

Χαρίλαος Τρικούπης

Πρωθυπουργός όταν δόθηκε η μεγάλη ώθηση στο σιδηροδρομικό δίκτυο.

Ελευθέριος Βενιζέλος

Η κυβέρνησή του αποφάσισε το 1917 την ολοκλήρωση της αγροτικής μεταρρύθμισης.

Ιωάννης Μεταξάς

Κατέλυσε το κοινοβουλευτικό καθεστώς στις 4 Αυγούστου 1936.

Όροι

εθνικές γαίες

Οι κτηματικές ιδιοκτησίες των Οθωμανών που πέρασαν στο ελληνικό κράτος «επαναστατικώ δικαίω».

Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος

Η επιτροπή εκπροσώπων έξι δυνάμεων που από το 1898 διαχειριζόταν βασικά κρατικά έσοδα.

αγροτική μεταρρύθμιση

Η κατάργηση των μεγάλων ιδιοκτησιών και η κατάτμηση της γης σε μικρές οικογενειακές μονάδες.

κλήριγκ

Ο διακανονισμός του εξωτερικού εμπορίου με διακρατικές συμφωνίες αντί για μετατρέψιμο συνάλλαγμα.

Μεγάλη Ιδέα

Το εθνικό όραμα που έβλεπε το κράτος ως ημιτελές και προϋπέθετε διεύρυνση των συνόρων.