Η ελληνική οικονομία κατά το 19ο αιώνα

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 1830 έως 1910

Γιατί

• Ο μικρός πληθυσμός και η περιορισμένη αγοραστική δύναμη κρατούν χαμηλά το εσωτερικό εμπόριο.
• Το κράτος ξεκινά με το βάρος των δανείων που συνάφθηκαν στο εξωτερικό κατά τον Αγώνα.
• Λείπουν κεφάλαια, πρώτες ύλες και εργατικά χέρια, και η πίστη βρίσκεται σε πρωτόγονη, τοκογλυφική κατάσταση.

Τι έγινε

1. Το εξωτερικό εμπόριο είναι σχεδόν μόνιμα παθητικό, και η σταφίδα πλησιάζει σε αξία το 1/2 των εξαγωγών.
2. Η ναυτιλία ανεβαίνει από 100.000 τόνους το 1840 σε πάνω από 300.000 το 1866, με νέο κέντρο τη Σύρο.
3. Το 1841 ιδρύεται η Εθνική Τράπεζα, με κύρια πηγή εσόδων το εκδοτικό δικαίωμα.
4. Οι νόμοι του 1870-1871 μοιράζουν τις εθνικές γαίες: 2.650.000 στρέμματα ως το 1911.
5. Στις πρώτες πρωθυπουργίες του Τρικούπη (1882-1892) χτίζονται 900 χιλιόμετρα σιδηροδρόμου.
6. Η διώρυγα της Κορίνθου αρχίζει το 1881 από γαλλική εταιρεία και ολοκληρώνεται το 1893.
7. Το 1893 η χώρα δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τα δάνειά της. Μετά την ήττα του 1897 επιβάλλεται ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος.

Τι άλλαξε

• Ο ΔΟΕ λειτουργεί και ως τεχνικό συμβουλευτικό σώμα, και το 1910 τα δημόσια οικονομικά χαρακτηρίζονται υγιή.
• Ο σιδηρόδρομος εξυπηρετεί τους πολέμους, αλλά δεν φέρνει εκβιομηχάνιση όπου φτάνει.
• Το κεφάλαιο της διασποράς περνά ευκαιριακά από τη χώρα, αλλά βοηθά στον εκχρηματισμό της οικονομίας.

Πρόσωπα

Γεώργιος Σταύρου

Θεμελιωτής και πρώτος διοικητής της Εθνικής Τράπεζας.

Εϋνάρδος

Κεφαλαιούχος, από τους κύριους μετόχους της Εθνικής Τράπεζας στην ίδρυσή της.

Χαρίλαος Τρικούπης

Πρωθυπουργός τα χρόνια 1882-1892, όταν κατασκευάστηκαν 900 χιλιόμετρα σιδηροδρόμου.

Όροι

εθνικές γαίες

Οι κτηματικές ιδιοκτησίες των Οθωμανών που πέρασαν στο ελληνικό κράτος «επαναστατικώ δικαίω».

δεκάτη

Ο φόρος επί της παραγωγής που πλήρωναν οι καλλιεργητές των εθνικών γαιών.

εκδοτικό δικαίωμα

Η δυνατότητα της Εθνικής Τράπεζας να εκδίδει τραπεζογραμμάτια για λογαριασμό του κράτους.

Σερπιέρι-Ρου

Η γαλλο-ιταλική εταιρεία που εκμεταλλεύτηκε τα κοιτάσματα και τις σκωρίες του Λαυρίου.

Τανζιμάτ

Η περίοδος μεταρρυθμίσεων στην Οθωμανική αυτοκρατορία που ενίσχυσε τη θέση των χριστιανών.

Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος

Η επιτροπή εκπροσώπων έξι δυνάμεων που διαχειριζόταν βασικά κρατικά έσοδα.

μετρικό δίκτυο

Ο σιδηρόδρομος με γραμμές πλάτους ενός μέτρου, σχεδιασμένος για τοπικές ανάγκες.