Πριν ακόμη τελειώσει ο πόλεμος, οι Σύμμαχοι χωρίστηκαν σε σοσιαλιστική Ανατολή και φιλελεύθερη Δύση: οι διασκέψεις της Γιάλτας και του Πότσνταμ, το «σιδηρούν παραπέτασμα», και στην Ελλάδα τα Δεκεμβριανά του 1944 και η Συμφωνία της Βάρκιζας.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Γιατί
Η σοβιετική πρόθεση να ελέγξει την Ανατολική Ευρώπη και η δυτική αντίδραση.
Τα αντίθετα μεταπολεμικά σχέδια των Ελλήνων (δυτική δημοκρατία ή σοβιετικό πρότυπο).
Τι έγινε
Οι διαφορές ανάμεσα στους Συμμάχους φάνηκαν πριν ακόμη νικηθεί ο Άξονας· πολλοί, όπως ο Γεώργιος Παπανδρέου, θεωρούσαν αναπόφευκτη τη σύγκρουση σοσιαλιστικής Ανατολής και φιλελεύθερης Δύσης.
Τον Οκτώβριο του 1944 Τσόρτσιλ και Στάλιν, χωρίς τον Ρούζβελτ, μοίρασαν την επιρροή τους: η Ελλάδα στη Βρετανία, η Βουλγαρία στην ΕΣΣΔ, η Γιουγκοσλαβία εξίσου.
Στη Γιάλτα (Φεβρουάριος 1945) οι Τρεις Μεγάλοι συμφώνησαν σε αντιπροσωπευτικές κυβερνήσεις και ελεύθερες εκλογές· οι Δυτικοί κατηγόρησαν τον Στάλιν ότι αθέτησε τη συμφωνία σε Ρουμανία και Πολωνία. Το θέμα επανήλθε στο Πότσνταμ (Ιούλιος 1945).
Η ΕΣΣΔ ήθελε να ελέγξει την Ανατολική Ευρώπη και η Δύση να μην αφήσει τη σοβιετική επιρροή να περάσει πέρα από την Πολωνία (προς τα δυτικά) και τη Βουλγαρία (προς τα νότια). Ο Τσόρτσιλ μίλησε για «σιδηρούν παραπέτασμα»· μετά τον θάνατο του Ρούζβελτ σκλήρυνε και η στάση του Τρούμαν, και άρχισε ο Ψυχρός Πόλεμος.
Στην Ελλάδα, από το 1943, συγκρούονταν δύο σχέδια για τη μεταπολεμική χώρα: κοινοβουλευτική δημοκρατία (εξόριστη κυβέρνηση και μέρος της Αντίστασης) ή σοσιαλισμός σοβιετικού τύπου, προς τον οποίο έκλινε όλο και περισσότερο το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, που ίδρυσε την ΠΕΕΑ (10 Μαρτίου 1944).
Ο Παπανδρέου σχημάτισε κυβέρνηση με όλες τις παρατάξεις. Με το Σύμφωνο της Καζέρτας (26 Σεπτεμβρίου 1944) η διοίκηση των ενόπλων δυνάμεων δόθηκε στον Βρετανό στρατηγό Σκόμπυ.
Η Αθήνα ελευθερώθηκε στις 12 Οκτωβρίου 1944, αλλά οι εαμικοί υπουργοί παραιτήθηκαν. Τον Δεκέμβριο το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ συγκρούστηκε στην πρωτεύουσα με κυβερνητικές και βρετανικές δυνάμεις και ηττήθηκε· η Συμφωνία της Βάρκιζας (12 Φεβρουαρίου 1945) υποσχόταν εκλογές και δημοψήφισμα.
Πρόσωπα
Ουίνστον Τσόρτσιλ
Βρετανός πρωθυπουργός, μίλησε για «παραπέτασμα»
Φρανκλίνος Ρούζβελτ
πρόεδρος των ΗΠΑ στη Γιάλτα, πέθανε το 1945
Ιωσήφ Στάλιν
Σοβιετικός ηγέτης
Χάρυ Τρούμαν
διάδοχος του Ρούζβελτ, στο Πότσνταμ
Κλέμεντ Άτλι
νέος Βρετανός πρωθυπουργός στο Πότσνταμ
Γεώργιος Παπανδρέου
πρωθυπουργός της κυβέρνησης της απελευθέρωσης
Σκόμπυ
Βρετανός στρατηγός, διοικητής στην Ελλάδα
Γιώργος Σεφέρης
ποιητής, είδε στα Δεκεμβριανά τη σύγκρουση Δύσης-Ανατολής
Τι αποφασίστηκε στη Γιάλτα και γιατί προκάλεσε τριβές;
Στη Γιάλτα (4-11 Φεβρουαρίου 1945) Τσόρτσιλ, Ρούζβελτ και Στάλιν συμφώνησαν στις απελευθερωμένες χώρες να σχηματιστούν κυβερνήσεις με όλες τις δημοκρατικές τάσεις και να γίνουν ελεύθερες εκλογές υπό τριμερή έλεγχο. Οι Δυτικοί θεώρησαν ότι ο Στάλιν αθέτησε τη συμφωνία σε Ρουμανία και Πολωνία.
Τι σήμαινε ο όρος «σιδηρούν παραπέτασμα»;
Τον χρησιμοποίησε ο Τσόρτσιλ για τη διαχωριστική γραμμή που υψωνόταν ανάμεσα στην Ανατολική Ευρώπη, υπό σοβιετική επιρροή, και την υπόλοιπη Ευρώπη. Εκφράζει τον διχασμό των νικητών που οδήγησε στον Ψυχρό Πόλεμο.
Τι ήταν τα «Δεκεμβριανά» του 1944;
Μετά την απελευθέρωση της Αθήνας οι υπουργοί του ΕΑΜ παραιτήθηκαν από την κυβέρνηση Παπανδρέου. Τον Δεκέμβριο του 1944 οι δυνάμεις του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ συγκρούστηκαν στην Αθήνα με κυβερνητικές δυνάμεις και Βρετανούς και ηττήθηκαν. Ακολούθησε η Συμφωνία της Βάρκιζας (12 Φεβρουαρίου 1945), που προέβλεπε εκλογές και δημοψήφισμα για το πολιτειακό.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.