Από τα μέσα του 19ου αιώνα ως το 1914 οι βιομηχανικές χώρες της Ευρώπης, οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία μοιράζονται την Αφρική, την Ασία και τον Ειρηνικό. Η νέα αποικιοκρατία, ο ιμπεριαλισμός, υπηρετεί οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα και τρέφεται από τον εθνικισμό και την ιδέα μιας «πολιτιστικής αποστολής».
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣΕΝΟΤΗΤΑ Β΄ 115 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Γιατί
Αναζήτηση αγορών και πηγών πρώτων υλών.
Η πεποίθηση ότι ο δυτικός πολιτισμός είναι ανώτερος και πρέπει να διαδοθεί.
Φιλανθρωπία.
Εθνικισμός: οι αποικίες ως απόδειξη ισχύος και εθνικός στόχος.
Τι έγινε
Εισαγωγικό σημείωμα του Κεφαλαίου Β΄: την περίοδο 1871-1914 οι Ευρωπαίοι απλώνονται στην Αφρική και την Ασία (ιμπεριαλισμός). Η Ελλάδα μένει αγροτική και ζει για τα αλύτρωτα· τον εκσυγχρονισμό τολμούν ο Τρικούπης (1880) και μετά το Γουδί (1909) ο Βενιζέλος, ενώ οι Βαλκανικοί Πόλεμοι (1912-1913) αλλάζουν τα σύνορα.
Κοινά αίτια της εξόδου των Ευρωπαίων: αγορές και πρώτες ύλες, πίστη στην ανωτερότητα του δυτικού πολιτισμού, χρέος μετάδοσης αξιών και φιλανθρωπία.
Από τον 16ο αιώνα Ισπανία, Πορτογαλία, Αγγλία, Γαλλία και Ολλανδία είχαν αποικίες με εποίκους στην Αμερική και την Ασία. Ο ιμπεριαλισμός (από το imperium) δεν στέλνει εποίκους: επιβάλλεται με βία σε αδύναμες περιοχές για συμφέροντα των μητροπόλεων.
Η αποικιοκρατία δέθηκε με τον εθνικισμό και έγινε εθνικός στόχος με λαϊκή στήριξη· στον πυρήνα της υπήρχε μεσσιανισμός: «χρέος του λευκού ανθρώπου» για τους Βρετανούς, «πολιτιστική αποστολή» για τους Γάλλους, «φάρος της Ανατολής» στο όραμα των Ελλήνων.
Η Βρετανία προσθέτει Αίγυπτο, Σουδάν και Νότια Αφρική στην Ινδία· Καναδάς και Αυστραλία αυτοδιοικούνται μέσα στην αυτοκρατορία. Η Γαλλία παίρνει τη βορειοδυτική Αφρική, Γερμανία, Βέλγιο, Ιταλία την κεντρική, ΗΠΑ και Ιαπωνία δραστηριοποιούνται στην ανατολική Ασία και η Ρωσία στον Καύκασο, την κεντρική Ασία και τη Σιβηρία.
Οι Βρετανοί έστησαν πιο ανθεκτικούς θεσμούς (Ινδία, Αφρική) από τους άλλους αποικιοκράτες. Πολλές αφρικανικές αποικίες είχαν ως μόνο δεσμό την αποικιακή διοίκηση και έγιναν αργότερα κράτη χωρίς συνοχή.
Ο 19ος αιώνας ολοκληρώνει τη διείσδυση της Δύσης που άρχισε τον 16ο: οι αποικίες δένονται με την Ευρώπη, η παραγωγή τους υπηρετεί τις μητροπόλεις, οι παραδοσιακές δομές διαλύονται, αλλά εξαλείφονται επιδημίες και δουλεία.
Τι άλλαξε
Σύνδεση του εξωευρωπαϊκού κόσμου με τη Δύση.
Προσαρμογή της παραγωγής των αποικιών στις ανάγκες των μητροπόλεων.
Διάλυση παραδοσιακών δομών χωρίς βιώσιμους θεσμούς· αργότερα κράτη χωρίς συνοχή και εμφύλιοι.
Εξάλειψη θανατηφόρων επιδημιών και της δουλείας.
Πρόσωπα
Χαρίλαος Τρικούπης
ξεκίνησε τον εκσυγχρονισμό της Ελλάδας (1880)
Ελευθέριος Βενιζέλος
συνέχισε τις μεταρρυθμίσεις μετά το 1909
Ράντγιαρντ Κίπλινγκ
ποιητής, «Το χρέος του λευκού ανθρώπου»
Μαρκ Τουέιν
Αμερικανός συγγραφέας, επικριτής του ιμπεριαλισμού
Ποια ήταν τα αίτια της αποικιοκρατίας του 19ου αιώνα;
Η αναζήτηση αγορών και πρώτων υλών για τη βιομηχανία, η βεβαιότητα ότι ο δυτικός πολιτισμός είναι ανώτερος και έχει χρέος να μεταδώσει τις αξίες και τους θεσμούς του, η φιλανθρωπία, αλλά και ο εθνικισμός: οι αποικίες έγιναν μέτρο της δύναμης και του κύρους κάθε χώρας.
Σε τι διέφερε ο ιμπεριαλισμός από την παλαιότερη αποικιοκρατία;
Οι παλιές αποικίες (από τον 16ο αιώνα) στηρίζονταν σε εποίκους από τη μητρόπολη, που μετέφεραν εκεί την κοινωνική και πολιτική τους ζωή. Οι νέες αποικίες επιβλήθηκαν με πίεση ή βία σε φτωχές και αδύναμες στρατιωτικά περιοχές, χωρίς μαζικό εποικισμό, για να εξυπηρετούν τα οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα των μητροπόλεων.
Ποιες ήταν οι συνέπειες της αποικιοκρατίας για τις αποικίες;
Οι αποικίες δέθηκαν με τον δυτικό κόσμο και η παραγωγή τους προσαρμόστηκε στις ανάγκες των μητροπόλεων. Συχνά διαλύθηκαν οι παραδοσιακές κοινωνίες χωρίς να στηθούν βιώσιμοι θεσμοί, και πολλές αποικίες έγιναν αργότερα κράτη χωρίς συνοχή, με εμφυλίους. Εξαλείφθηκαν όμως επιδημίες και η δουλεία.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.