Οι τρόποι ανάπτυξης μιας παραγράφου: με παραδείγματα, με σύγκριση και αντίθεση, με αιτιολόγηση, με ορισμό, με διαίρεση, με αίτια και αποτελέσματα και με αναλογία, και ο συνδυασμός τους, με σύντομο παράδειγμα για τον καθένα.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Οι συνηθέστεροι τρόποι ανάπτυξης: παραδείγματα, σύγκριση και αντίθεση, αιτιολόγηση, ορισμός, διαίρεση, αίτια και αποτελέσματα, αναλογία.
Παραδείγματα: όταν η θεματική περίοδος χρειάζεται διευκρίνιση, τη στηρίζουμε με συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Σύγκριση και αντίθεση: όταν ζητείται να φανούν ομοιότητες και διαφορές προσώπων, πραγμάτων ή ιδεών.
Αιτιολόγηση: όταν η θεματική περίοδος προκαλεί το ερώτημα «γιατί»· απαριθμούμε λόγους με σειρά (πρώτον, έπειτα, τέλος).
Ορισμός: όταν ο αναγνώστης θα ρωτούσε «τι είναι;». Διαίρεση: όταν η θεματική περίοδος δείχνει τα μέρη ενός συνόλου.
Αίτια και αποτελέσματα: όταν η θεματική περίοδος αναφέρει αιτίες που οδηγούν σε συνέπειες. Αναλογία: όταν είναι διατυπωμένη ως μεταφορά ή παρομοίωση και την αναπτύσσουμε σαν εκτεταμένη παρομοίωση.
Στην πράξη οι τρόποι συνδυάζονται· ένα απόσπασμα του Γ. Α. Κουμάντου δείχνει σύγκριση και αιτιολόγηση μαζί.
Κάθε τρόπος δίνεται με μια θεματική περίοδο και μια ημιτελή παράγραφο που ο μαθητής συνεχίζει.
Πρόσωπα
Γ. Α. Κουμάντος
από το άρθρο του «Οι κονσέρβες της σοφίας» το παράδειγμα συνδυασμού τρόπων
Όροι
παράγραφος
ενότητα κειμένου για μία κύρια ιδέα
θεματική περίοδος
η πρόταση που λέει την ιδέα της παραγράφου
σχόλια ή λεπτομέρειες
οι προτάσεις που αναπτύσσουν την ιδέα
κατακλείδα
η πρόταση που κλείνει την παράγραφο
ανάπτυξη με παραδείγματα
η ιδέα φωτίζεται με περιπτώσεις
σύγκριση και αντίθεση
ομοιότητες και διαφορές
αιτιολόγηση
απάντηση στο «γιατί»
ορισμός
απάντηση στο «τι είναι»
διαίρεση
χωρισμός ενός συνόλου σε μέρη
αίτια και αποτελέσματα
τι προκαλεί κάτι και τι φέρνει
αναλογία
ανάπτυξη με εκτεταμένη παρομοίωση
συνδυασμός τρόπων
δύο ή περισσότεροι τρόποι μαζί
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Πώς διαλέγω τρόπο ανάπτυξης για μια παράγραφο;
Από την ερώτηση που γεννά η θεματική περίοδος: αν ζητά διευκρίνιση, παραδείγματα· αν ρωτά «γιατί», αιτιολόγηση· αν ρωτά «τι είναι», ορισμό· αν δείχνει μέρη, διαίρεση· αν μιλά για αιτία και συνέπεια, αίτια και αποτελέσματα· αν συγκρίνει, σύγκριση και αντίθεση· αν είναι μεταφορά, αναλογία.
Χρειάζεται να ονομάσω τον τρόπο ανάπτυξης στις εξετάσεις;
Οι οδηγίες του ΙΕΠ για τη Γ΄ Λυκείου λένε ότι δεν δίνονται ερωτήματα που ζητούν αναπαραγωγή όρων, όπως οι τρόποι ανάπτυξης παραγράφου. Μπορεί όμως να ρωτηθείς πώς ο τρόπος που επέλεξε ο συγγραφέας υπηρετεί την πρόθεσή του, οπότε χρειάζεται να τους αναγνωρίζεις.
Πώς γράφω μια καλή παράγραφο στο Θέμα Δ;
Ξεκινάς με θεματική περίοδο που λέει καθαρά την ιδέα, την αναπτύσσεις με έναν ή δύο τρόπους (π.χ. αιτιολόγηση και παράδειγμα) και κλείνεις με μια πρόταση κατακλείδα που δένει με τη θέση σου ή περνά στην επόμενη παράγραφο.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.