απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ

Άρθρο και δοκίμιο

Οι διαφορές άρθρου και δοκιμίου (επικαιρότητα, έκταση, τόνος, γλώσσα) και μια σειρά άρθρων για ανάλυση: ο Ν. Μουζέλης για το Ηρώδειο και τον Κάλβιν Κλάιν, ο Ι. Μανωλεδάκης για τη λαϊκότητα και τον λαϊκισμό, ο Ν. Ματσανιώτης για την κλωνοποίηση, ένα επιστημονικό άρθρο για την πληροφορική στο σχολείο και θέματα για το Διαδίκτυο.

Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ 15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

  1. Το άρθρο έχει επικαιρικό χαρακτήρα: αφορμάται από ένα γεγονός που σχολιάζει ή ερμηνεύει. Το δοκίμιο ανάγεται στο γενικό και μόνιμο.
  2. Το δοκίμιο είναι «υβρίδιο» ανάμεσα σε επιστήμη ή φιλοσοφία και λογοτεχνία· το άρθρο ανήκει στην ερμηνευτική δημοσιογραφία ή στην επιστήμη, με αναφορική χρήση της γλώσσας, λιγότερο προσωπικό τόνο και μικρότερη έκταση.
  3. Τα όρια δεν είναι απόλυτα: ένα άρθρο με πλούσιες αναφορές και προσεγμένο ύφος μπορεί να θεωρηθεί δοκίμιο.
  4. Μουζέλης: με αφορμή την παραχώρηση του Ηρωδείου σε επίδειξη μόδας, εξετάζει τη σχέση οικονομικής και πολιτισμικής σφαίρας και ασκεί κριτική σε όψεις του νεοελληνικού συντηρητισμού.
  5. Μανωλεδάκης: ξεχωρίζει τη λαϊκότητα από τον λαϊκισμό, για να δείξει πώς η σύγχυση όρων βλάπτει τον πολιτικό λόγο.
  6. Ματσανιώτης: εκλαϊκευτικό άρθρο για την κλωνοποίηση, με οργανωμένη παρουσίαση των επιχειρημάτων υπέρ και κατά για τον άνθρωπο.
  7. Επιστημονικό άρθρο για τη χρήση της πληροφορικής στην εκπαίδευση, για ειδικό κοινό, με άσκηση περίληψης 200-250 λέξεων.
  8. Θεματικός κύκλος για το Διαδίκτυο: ανισότητες στην πληροφόρηση, αξιοπιστία πληροφοριών, πνευματική ιδιοκτησία, επιπτώσεις στις σχέσεις, ηλεκτρονικό εμπόριο, δημόσιο.

Πρόσωπα

Ν. Μουζέλης
κοινωνιολόγος· άρθρο για τη διαμάχη γύρω από το Ηρώδειο (1998)
Ι. Μανωλεδάκης
άρθρο για τη διάκριση λαϊκότητας και λαϊκισμού
Ν. Ματσανιώτης
πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών· εκλαϊκευτικό άρθρο για την κλωνοποίηση (1998)
Θ. Νάκας
επισημαίνει ότι ένα άρθρο μπορεί κάποτε να θεωρηθεί δοκίμιο

Όροι

επικαιρικός χαρακτήρας
το κείμενο ξεκινά από τρέχον γεγονός
αναφορική λειτουργία
η γλώσσα μεταδίδει πληροφορίες, κυριολεξία
υβρίδιο
μείγμα δύο διαφορετικών ειδών
ερμηνευτική δημοσιογραφία
ανάλυση και εξήγηση των ειδήσεων
εκλαϊκευτικό άρθρο
απλή παρουσίαση επιστήμης για το κοινό
λαϊκότητα
γνήσια σχέση με τον λαό και τα αιτήματά του
λαϊκισμός
κολακεία του λαού για ψήφους και επιρροή
κλωνοποίηση
δημιουργία γενετικά ίδιου οργανισμού
βιοηθική
ηθικά ζητήματα των επιστημών της ζωής
πνευματική ιδιοκτησία
δικαίωμα του δημιουργού στο έργο του
περίληψη
σύντομη απόδοση κειμένου με δικά μας λόγια
ανασκευή
αντίκρουση επιχειρημάτων της άλλης πλευράς

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Σε τι διαφέρει το άρθρο από το δοκίμιο;

Το άρθρο ξεκινά πάντα από ένα επίκαιρο γεγονός που σχολιάζει, είναι συνήθως συντομότερο, κυριαρχεί η αναφορική λειτουργία της γλώσσας και ο τόνος είναι λιγότερο προσωπικός. Το δοκίμιο, ακόμη κι όταν έχει αφορμή από το σήμερα, ανεβαίνει στο γενικό και μόνιμο, με προσωπικό τόνο και λογοτεχνικά στοιχεία. Τα όρια πάντως δεν είναι πάντα σαφή.

Πώς χτίζει ο Μουζέλης το άρθρο του για το Ηρώδειο;

Ξεκινά από μια διαμάχη της επικαιρότητας, εντοπίζει μια διάσταση που δεν συζητήθηκε, τη σχέση της οικονομίας με τον πολιτισμό, εξετάζει τα επιχειρήματα των δύο πλευρών και προτείνει πώς να αντιμετωπίζονται ανάλογες περιπτώσεις. Είναι καλό πρότυπο για άρθρο με θέση και αντίκρουση.

Γιατί ο Μανωλεδάκης ξεχωρίζει τη λαϊκότητα από τον λαϊκισμό;

Επειδή στον πολιτικό λόγο οι όροι με ιδεολογικό φορτίο μπερδεύονται και οι λέξεις απομακρύνονται από τα πράγματα. Ο ορισμός των όρων είναι προϋπόθεση για καθαρή σκέψη και για να μη χειραγωγείται ο πολίτης.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.