Απόσπασμα από το μυθιστόρημα «Δύσκολες νύχτες» (1938) της Μέλπως Αξιώτη: ένα βράδυ ένας λήσταρχος κατεβαίνει από τα βουνά στο σπίτι μιας ξεπεσμένης οικογένειας ενός νησιού, διηγείται τη ζωή του και φεύγει χωρίς να πάρει χρήματα, συγκινημένος από την ειλικρίνεια του πατέρα.
Β΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · Ενοτητα 4 · 20 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Γιατί
Οι αναμνήσεις ενός ορφανού από μητέρα κοριτσιού, σε ένα νησί του Αιγαίου που δεν ονομάζεται, πιθανώς στα χρόνια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου· η οικογένεια παρακμάζει οικονομικά.
Τι έγινε
Ένα βράδυ ο λήσταρχος καπετάν Γεντέκας μπαίνει στο σπίτι· η θεια Διαλεχτή τρομάζει, η Σοφιδώ του προσφέρει κάθισμα.
Λέει ότι πείνασε, γιατί η χρονιά είναι ξερή· ο πατέρας κλείνει τις πόρτες για να περάσει ήσυχα το βράδυ.
Διηγείται τον φόνο που τον έστειλε στα βουνά: έναν άρχοντα που του αρνήθηκε φιλοξενία· έχασε στη συμπλοκή δάχτυλα, αλλά δεν τον έπιασαν ποτέ.
Περιγράφει με θαυμασμό τον πρώτο καιρό στα βουνά: πυγολαμπίδες, δέντρα, φώκιες, ασφόδελους, όλα αλλιώτικα από ψηλά.
Φέρνει και τη θλιβερή είδηση ότι σκοτώθηκε στον πόλεμο ο νεαρός Αλέξανδρος Σμυρλής.
Μετά το δείπνο ζητά κρυφά χρήματα· ο πατέρας λέει με δυσκολία ότι δεν έχουν πια, και η αφηγήτρια θυμάται τη γενναιόδωρη γιαγιά.
Ο λήσταρχος δέχεται τον λόγο του, τον αναγνωρίζει ως γενναίο άνθρωπο, και φεύγουν γελώντας· η θεια ευχαριστεί τον Θεό που γλίτωσαν.
Πρόσωπα
Μέλπω Αξιώτη
η συγγραφέας (1905-1973)
η αφηγήτρια
κορίτσι ορφανό από μητέρα, μιλά σε α΄ πρόσωπο
ο πατέρας
κοντός, τίμιος άρχοντας σε παρακμή
καπετάν Γεντέκας
ο λήσταρχος, φονιάς που ζει στα βουνά
θεια Διαλεχτή
φοβισμένη, θεοσεβούμενη θεία
Σοφιδώ
του προσφέρει κάθισμα, καταλαβαίνει την καρδιά του
Γιατί η γραφή των «Δύσκολων νυχτών» θεωρήθηκε επαναστατική;
Κατά το εισαγωγικό σημείωμα, το βιβλίο δεν έχει εξωτερική αρχιτεκτονική ούτε ομαλή εξέλιξη· καταγράφει τα περιστατικά άτακτα, όπως τα φέρνει η μνήμη. Η γλώσσα της παραλείπει συνδέσεις, έχει ρυθμό, κάνει λογικά άλματα και πλησιάζει την ομιλία· συγγενεύει με τον υπερρεαλισμό.
Ποια είναι η ιστορία του λήσταρχου;
Νέος ακόμη, μια νύχτα ζήτησε νερό σε μια καλύβα, μάλωσε με τον τσιγκούνη άρχοντα που τον έδιωξε και τον σκότωσε, χάνοντας στη συμπλοκή μερικά δάχτυλα. Από τότε ζει στα βουνά· ψήνει πού και πού ένα γίδι και ούτε οι χωροφύλακες τον πειράζουν. Κατεβαίνει πρώτη φορά, γιατί η χρονιά είναι κακή και πεινά.
Γιατί ο λήσταρχος φεύγει χωρίς χρήματα;
Ο πατέρας του λέει ειλικρινά ότι δεν έχουν πια λεφτά και του προσφέρεται να του δείξει την άδεια κρυψώνα. Ο λόγος του τον «χορταίνει»: τον αναγνωρίζει για άνθρωπο με αξία, και οι δύο αποχωρίζονται γελώντας.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.