Διήγημα του Θράσου Καστανάκη από τη συλλογή «Ο ομογενής Βλαδίμηρος» (1936): ένας φτωχός πηγαδάς πρόσφυγας θρηνεί τη γυναίκα του, ενώ ένας μορφωμένος αργόσχολος, αντί να συμπονέσει, χαίρεται που θυμήθηκε σε ποιον ηθοποιό μοιάζει.
Β΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · Ενοτητα 4 · 20 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Ο Χατζής, πηγαδάς πρόσφυγας, κατεβαίνει κάθε πρωί στο Ελληνικό, μυρίζει τα μπάζα και προβλέπει με ακρίβεια σε πόσα μέτρα θα βρεθεί νερό.
Τον συμπαθεί ο Γιόχαν Γιαμαρέλης, Έλληνας του εξωτερικού που έζησε άσκοπα στην Ευρώπη και τώρα ζει με τη γυναίκα του σε σπίτι με περιβόλι.
Το απόγευμα φίλοι από την Αθήνα συζητούν στη βεράντα τους· ο Γιόχαν λέει ότι ο Χατζής συμπληρώνει το τοπίο και ψάχνει σε ποιον μοιάζει.
Ένα πρωί ο Χατζής, απελπισμένος, του λέει ότι η έγκυος γυναίκα του πέθανε, επειδή από φτώχεια δεν είχαν γιατρό, και ξεσπά σε κλάματα.
Ο Γιόχαν τον κερνά καφέ· χαίρεται που συγκινείται, προσπαθεί να δακρύσει χωρίς επιτυχία και κοιτάζει το πρόσωπό του σαν να ψάχνει κάτι.
Όταν ο Χατζής φεύγει, ο Γιόχαν θυμάται ότι μοιάζει στον ηθοποιό Ουάλας Μπέρι και τρέχει να ξυπνήσει τη γυναίκα του φωνάζοντας «Εύρηκα!».
Στοχάζεται μάλιστα ότι ο πόνος του λαού χρειάζεται για να πλουτίζει τον εσωτερικό κόσμο των μορφωμένων.
Τι άλλαξε
Η ειρωνεία του αφηγητή αποκαλύπτει την αναισθησία μιας άεργης, ευκατάστατης τάξης απέναντι στη δυστυχία των φτωχών.
Ο Χατζής, φτωχός πηγαδάς με ποντιακή προφορά που ζει χωριστά από την οικογένειά του στην Κοκκινιά, και ο Γιόχαν Γιαμαρέλης, πλούσιος, ταξιδεμένος και μορφωμένος αργόσχολος που έχτισε σπίτι στο Ελληνικό. Το βιβλίο ρωτά ποιες κοινωνικές τάξεις αντιπαραθέτει έτσι ο συγγραφέας.
Γιατί ο Γιόχαν φωνάζει «Εύρηκα!»;
Επειδή επιτέλους θυμήθηκε σε ποιον μοιάζει το πρόσωπο του Χατζή: στον Αμερικανό ηθοποιό Ουάλας Μπέρι. Το φωνάζει χαρούμενος αμέσως μετά τον θρήνο του Χατζή για τη γυναίκα του, ξεχνώντας τον πόνο του.
Συγκινείται πραγματικά ο Γιόχαν από τον πόνο του Χατζή;
Συγκινείται, αλλά η ευχαρίστηση που νιώθει επειδή συγκινείται είναι πολύ μεγαλύτερη από τη συμπόνια του· προσπαθεί μάλιστα να κλάψει και δεν τα καταφέρνει. Ο συγγραφέας δείχνει με ειρωνεία μια συγκίνηση επιφανειακή και αισθητική.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.