Επεισόδιο από το μυθιστόρημα του Κοσμά Πολίτη (1964) για μια λαϊκή γειτονιά της Σμύρνης: ο φτωχός και αδύναμος Τζώνης, μαγεμένος από την όμορφη νεαρή σύζυγο του εργολάβου Αλιφάντη, την «ομορφιά του κόσμου», στο τέλος τρέχει πίσω από την άμαξά της και χάνεται.
Β΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · Ενοτητα 4 · 20 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε το 1964 και παίρνει το όνομά του από μια λαϊκή συνοικία της Σμύρνης· το απόσπασμα στέκει σαν αυτοτελές διήγημα.
Στη γειτονιά στρώνεται ο δρόμος με πλάκες· ο Τζώνης ζητά δουλειά από τον εργολάβο κυρ Σωτήρη Αλιφάντη, που τον παίρνει από ελεημοσύνη.
Ένας εργάτης του βάζει κρυφά βαριά πλάκα στο καλάθι και ο Τζώνης σωριάζεται· σηκώνοντας το βλέμμα βλέπει στην άμαξα τη νεαρή γυναίκα του εργολάβου.
Κάθε απόγευμα, ξυρισμένος, περιμένει στο κατώφλι και παίζει φυσαρμόνικα, ενώ οι γειτόνισσες τον πειράζουν και σχολιάζουν την κυρία.
Γονατίζει μπροστά της, της μιλά γαλλικά και σκουπίζει με το μανίκι του τα παπούτσια της· εκείνη μένει ανέκφραστη.
Στην παράδοση του δρόμου η άμαξα φεύγει για πάντα· ο Τζώνης τρέχει ξοπίσω της και τα παιδιά, που τον αγαπούσαν, τον χάνουν στα σοκάκια.
Γραφή με λεπτότητα και λυρισμό, πλούσια σε τοπικές, τουρκικές και γαλλικές λέξεις της Σμύρνης· η αφήγηση συχνά βλέπει με τα μάτια των παιδιών.
Πρόσωπα
Κοσμάς Πολίτης
πεζογράφος (1893-1974), γενιά του '30, μεγάλωσε στη Σμύρνη
Τζώνης (Χαρχάλας)
φτωχός, αδύναμος νέος της γειτονιάς
κυρ Σωτήρης Αλιφάντης
ο καλόκαρδος εργολάβος του δρόμου
η κυρία Αλιφάντη
η νεαρή όμορφη γυναίκα του, «η ομορφιά του κόσμου»
τα παιδιά του μαχαλά
Σταυράκης, Γιακουμής και οι φίλοι τους
οι γειτόνισσες
κουτσομπολεύουν από τα παράθυρα
Όροι
μυθιστόρημα
εκτενές πεζό αφήγημα
αυτοτελές επεισόδιο
κομμάτι με δική του αρχή, μέση και τέλος
λυρισμός
ποιητική, συναισθηματική γραφή
νοσταλγία
η λαχτάρα για έναν χαμένο τόπο
ντουσεμές
λιθόστρωτο, στρώσιμο δρόμου
μαλτεζόπλακα
βαριά πλάκα για λιθόστρωτο
ζεμπίλι
ψάθινο καλάθι μεταφοράς
βικτόρια
τύπος ανοιχτής άμαξας
μαχαλάς
γειτονιά, συνοικία
μουχτάρης
(τουρκ.) πρόεδρος της κοινότητας
Χρονολογίες
1893
Γέννηση του Κοσμά Πολίτη στην Αθήνα
1922
Μικρασιατική Καταστροφή, επιστροφή στην Ελλάδα
1964
Έκδοση του «Στου Χατζηφράγκου»
1974
Θάνατος του συγγραφέα
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Πού διαδραματίζεται το μυθιστόρημα «Στου Χατζηφράγκου»;
Στη Σμύρνη, στη λαϊκή συνοικία του Χατζηφράγκου, πριν από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Οι ήρωες είναι μικρά παιδιά και ο συγγραφέας ξαναζωντανεύει μνήμες της δικής του παιδικής ηλικίας.
Ποιος είναι ο Τζώνης;
Ένας φτωχός, ψηλόλιγνος και αδύναμος νέος που μένει σε μια τρώγλη με συντροφιά ένα ποντικάκι, παίζει φυσαρμόνικα και κάνει θελήματα στη γειτονιά. Πιάνει δουλειά στο στρώσιμο του δρόμου, αλλά οι εργάτες τον κοροϊδεύουν.
Γιατί η συνάντηση με την κυρία Αλιφάντη είναι μοιραία για τον Τζώνη;
Βλέποντάς τη στην άμαξα, την ερωτεύεται σαν οπτασία, της παίζει φυσαρμόνικα και γονατίζει να της καθαρίσει τα παπούτσια. Όταν ο δρόμος τελειώνει και η άμαξα φεύγει οριστικά, τρέχει πίσω της και δεν ξαναγυρίζει, όπως προαισθάνονταν τα παιδιά.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.