Διήγημα του Καρκαβίτσα (1892): ένας αγωγιάτης στον δρόμο προς τη Λάρισα διηγείται πώς οι τσιφλικάδες, οι επιστάτες, τα όρνια, οι ακρίδες και τέλος τα τυφλοπόντικα ρήμαξαν τους κολίγους του θεσσαλικού κάμπου και τον έκαναν από γεωργό αγωγιάτη.
Β΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · Ενοτητα 1 · 20 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Ρεαλιστικό διήγημα του 1892· το εισαγωγικό σημείωμα εξηγεί ότι τότε η θεσσαλική γη ανήκε σε τσιφλικάδες και την καλλιεργούσαν κολίγοι.
Ο αγωγιάτης απαριθμεί όσους «χαίρονται» τον πλούσιο κάμπο: αφέντης, επιστάτης, αρχιφύλακας, αγροφύλακες, ζώα, όρνια, ακρίδες· τελευταίος ο γεωργός.
Θυμάται τα δύσκολα χρόνια από το 1863: κάψα μέσα στον Μάη, όρνια, ακρίδες, πείνα και αρρώστιες που του πήραν δύο παιδιά.
Μια καλή χρονιά, στις αρχές του Μαΐου, εμφανίζονται τυφλοπόντικα στα γειτονικά τσιφλίκια· σε λίγες μέρες ξεγυμνώνουν και τα δικά τους χωράφια.
Λιτανείες και άγια λείψανα δεν ωφελούν· έρχονται πουλιά από την Ανατολή και εξοντώνουν τα ποντίκια, αλλά η σοδειά έχει χαθεί.
Τα χωριά ρημάζουν και ο αφηγητής καταλήγει αγωγιάτης στη Λάρισα, με τη νοσταλγία του για το χωράφι.
Ύφος απλοϊκό, προφορικό, με θεσσαλικές και τουρκικές λέξεις· η αφήγηση μέσα στην αφήγηση κάνει την καταγγελία πιο ζωντανή.
Πρόσωπα
Ανδρέας Καρκαβίτσας
πεζογράφος και γιατρός (1865-1922) από τα Λεχαινά
ο αγωγιάτης (Καραγκούνης)
πρώην κολίγος που διηγείται τα βάσανά του
ο αφηγητής
ο επιβάτης που ακούει και ρωτά
Οσμάναγας
ο σκληρός Τούρκος τσιφλικάς του Ταταριού
ο επιστάτης
ο έμπιστος του αφέντη στο δούναι και λαβείν
Όροι
ρεαλισμός
πιστή απόδοση της σκληρής πραγματικότητας
ηθογραφία
εικόνα από τη ζωή ενός τόπου
εγκιβωτισμός
αφήγηση μέσα σε άλλη αφήγηση
ενδοδιηγητικός αφηγητής
αφηγητής που μετέχει στην ιστορία
τσιφλίκι
μεγάλο αγρόκτημα γαιοκτήμονα
κολίγος
γεωργός που δίνει μέρος της σοδειάς
θέρος (μτφ.)
όλεθρος, καταστροφή
δαυλίτης
αρρώστια των σιτηρών
κοσιά
δρεπάνι με μακριά λαβή
ομπρίζω
σκοτεινιάζω, κλαίω
Χρονολογίες
1865
Γέννηση του Καρκαβίτσα
1892
Συγγραφή του διηγήματος
1922
Θάνατος του Καρκαβίτσα
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Ποιο είναι το θέμα του διηγήματος «Τα τυφλοπόντικα»;
Η δυστυχία των κολίγων της Θεσσαλίας, που καλλιεργούσαν γη των τσιφλικάδων και έδιναν μέρος της σοδειάς. Πάνω από τα βάσανα που τους έφερνε ο αφέντης και οι επιστάτες του, μια χρονιά ήρθε και μια επιδρομή από τυφλοπόντικα που έφαγε όλη τη σοδειά.
Ποιος αφηγείται την ιστορία;
Ένας αγωγιάτης, πρώην γεωργός στο Τατάρι, που μιλά στον επιβάτη του, τον συγγραφέα. Έτσι ο συγγραφέας δίνει τον λόγο σε έναν απλό άνθρωπο του κάμπου, με τη δική του γλώσσα.
Πώς τελειώνει η επιδρομή των τυφλοπόντικων;
Οι μπέηδες στέλνουν ανθρώπους στην Ανατολή και έρχονται σμήνη από αρπακτικά πουλιά που ξεσκίζουν τα ποντίκια. Όμως η σοδειά έχει ήδη χαθεί, τα χωριά ερημώνουν και οι οικογένειες σκορπίζουν στα βουνά ή ζητιανεύουν.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.