Αποσπάσματα από το μυθιστόρημα του Κονδυλάκη (1892): ο Μανόλης, ένας ψηλός και άγριος βοσκόπουλος, κατεβαίνει στο χωριό της Βιάννου, γίνεται περίγελος, παίρνει το παρατσούκλι Πατούχας και παλεύει να προσαρμοστεί στην κοινωνία.
Β΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · Ενοτητα 1 · 20 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Μυθιστόρημα του 1892 που διαδραματίζεται στη Βιάννο της Κρήτης στα χρόνια της τουρκοκρατίας (η ιστορία αρχίζει το 1863).
Πρώτο απόσπασμα: ο γιος του Σαϊτονικολή εμφανίζεται στο χωριό, γιγαντόσωμος αλλά ντροπαλός, και γίνεται αντικείμενο κοροϊδίας.
Αναδρομή: από παιδί προτιμούσε τα πρόβατα· η σκληρή τιμωρία στο σχολείο τον έκανε να φύγει στα βουνά και να αγριέψει.
Με τη βοήθεια της μητέρας του, που τον πήγαινε στην εκκλησία, αρχίζει σιγά σιγά να εξημερώνεται, αλλά φοβάται ακόμη τους ανθρώπους.
Δεύτερο απόσπασμα (προτελευταίο κεφάλαιο): στο γλέντι χορεύει τον πηδηχτό, μονομαχεί με μαντινάδες με τον Τερερέ και μπλέκεται σε συμπλοκή με Τούρκους.
Κεντρικό θέμα είναι το δράμα της προσαρμογής ενός αυθόρμητου, πρωτόγονου εφήβου σε μια ζωντανή, αυστηρή χωριάτικη κοινωνία· το τέλος είναι αίσιο, με γάμο.
Το έργο μένει ηθογραφικό, αλλά προχωρά σε ψυχολογικό βάθος· η αφήγηση είναι σε καθαρεύουσα και οι διάλογοι σε κρητικό ιδίωμα.
Πρόσωπα
Ιωάννης Κονδυλάκης
πεζογράφος και δημοσιογράφος (1861-1920) από τη Βιάννο
Μανόλης (Πατούχας)
ο ατίθασος βοσκός, γιος του Σαϊτονικολή
Σαϊτονικολής
ο πατέρας που θέλει να τον κάνει «άνθρωπο»
η μητέρα
τον βοηθά να μάθει να φέρεται
Σπυριδολενιά
πειράχτρα που του βγάζει το παρατσούκλι
Τερερές
ο αντίπαλός του στις μαντινάδες
Πηγή
η κοπέλα που τελικά παντρεύεται
Όροι
ηθογραφία
απόδοση ηθών και εθίμων ενός τόπου
μυθιστόρημα
εκτενές πεζό αφήγημα με πολλά επεισόδια
μαντινάδα
κρητικό αυτοσχέδιο δίστιχο
διάλεκτος / ιδίωμα
τοπική μορφή της γλώσσας
χιούμορ
ευτράπελη, διασκεδαστική ματιά
χρονογράφημα
σύντομο δημοσιογραφικό κείμενο εποχής
φάλαγγα
παλιά σχολική τιμωρία στις πατούσες
κουζουλάδα
τρέλα, παλαβωμάρα
πηδηχτός
γρήγορος κρητικός χορός
κατέχω
(κρητ.) ξέρω, γνωρίζω
Χρονολογίες
1861
Γέννηση του Κονδυλάκη στη Βιάννο
1892
Έκδοση του Πατούχα
1920
Θάνατος του Κονδυλάκη
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Γιατί ο Μανόλης ονομάστηκε Πατούχας;
Όταν εμφανίστηκε στο χωριό δεκαοχτώ χρονών, θεόψηλος αλλά αδέξιος, η Σπυριδολενιά, φημισμένη για τα πειράγματά της, τον σατίρισε με ένα δίστιχο και του κόλλησε το παρατσούκλι, εμπνευσμένη από τα μεγάλα του πόδια.
Γιατί ο Μανόλης δεν έμαθε γράμματα;
Τον έστειλαν στο σχολείο, αλλά εκεί τον τιμώρησαν με τη φάλαγγα και έφυγε ορκισμένος να μη γυρίσει. Αγαπούσε τη βοσκική ζωή στα βουνά και ήξερε ένα ένα όλα τα ζώα του, ενώ τα γράμματα δεν τα έπαιρνε.
Τι γίνεται στο δεύτερο απόσπασμα;
Σε ένα γλέντι ο Μανόλης μπαίνει στον χορό, πηδά ψηλά και απαντά με μαντινάδα στα πειράγματα του Τερερέ. Όταν πέντε Τούρκοι παλικαράδες προκαλούν φασαρία, ο Μανόλης δείχνει τη μεγάλη του σωματική δύναμη.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.