Δοκίμιο του Γιώργου Θεοτοκά (1943) για την ελληνική ταυτότητα: η παράδοση δεν περιορίζεται στην κλασική αρχαιότητα, αλλά περιλαμβάνει Βυζάντιο, λαϊκό πολιτισμό, Ευρώπη και την κοντινή Ανατολή, και ο Νεοελληνισμός είναι ζωή που αλλάζει, όχι δόγμα.
Β΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · 20 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Γιατί
Από το 1830 ως το 1880 κυριάρχησε το κλασικό ιδεώδες· η γενιά του 1880 και ο δημοτικισμός στράφηκαν στις λαϊκές ρίζες. Το δοκίμιο γράφεται το 1943.
Τι έγινε
Η ελληνική παράδοση είναι μακρόσυρτη και πολυποίκιλη, με κλάδους που συχνά συγκρούονται, αλλά δίνουν ένα ενιαίο σύνολο.
Ο περιορισμός της στον 5ο αιώνα π.Χ. είναι φτωχός και άγονος· το κλασικό ιδανικό ζει μέσα στην παράδοση, όχι έξω από αυτήν.
Η σημερινή ελληνική συνείδηση ανήκει και στην Ευρώπη: γεωγραφικά, πολιτικά, πνευματικά· η Ευρώπη μάς έπλασε και την πλάθουμε κι εμείς.
Υπάρχει και μια πλευρά μας που ακουμπά στην κοντινή Ανατολή, την «καθ' ημάς Ανατολή», από τα Βαλκάνια ως τη Μεσοποταμία· δεν πρέπει να τη σβήσουμε.
Ο Ελληνισμός ζει, άρα αλλάζει· δεν υπάρχει σύστημα κανόνων για το τι είναι ελληνικό.
Ελληνικό είναι ό,τι βγαίνει με ειλικρίνεια από τη ζωή του έθνους· το δείχνει η ποικιλία μορφών από τον Ρήγα ως τον Σικελιανό.
Κοινό τους είναι ο τόνος και η ψυχή του Νεοελληνισμού, που είναι ζωή και ταξίδι, όχι δόγμα.
Τη βλέπει ως μακρόχρονη, πλούσια εξέλιξη με πολλά κλαδιά που μπλέκονται: αρχαιότητα, Μεγαλέξανδρος, Ορθοδοξία, Βυζάντιο, κοινότητες της Τουρκοκρατίας, κλεφτουριά, δημοτικό τραγούδι, Εικοσιένα, νέο κράτος. Όλα μαζί σχηματίζουν μια ζωντανή ενότητα.
Γιατί θεωρεί φτωχό τον περιορισμό της παράδοσης στην κλασική εποχή;
Γιατί είναι μια θεωρητική αφαίρεση, ξένη στη ζωντανή πραγματικότητα του τόπου. Όποτε το κλασικό ιδανικό απομονώθηκε και έγινε δόγμα, κατέληξε, κατά τον Θεοτοκά, σε στείρο σχολαστικισμό.
Ποιος είναι ο κανόνας της ελληνικότητας για τον Θεοτοκά;
Ότι ελληνικό είναι κάθε έργο που πηγάζει ειλικρινά από όσα ζουν, νιώθουν και σκέφτονται οι Έλληνες. Ο Νεοελληνισμός δεν είναι σύστημα κανόνων αλλά ζωή, κίνηση και αναζήτηση.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.