Πλάγιος λόγος

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Και στη λατινική ο λόγος είναι ευθύς (oratio recta) ή πλάγιος (oratio obliqua) και ο πλάγιος εξαρτάται από ρήμα λεκτικό, γνωστικό ή ερωτηματικό.
2. Οι προτάσεις κρίσεως γίνονται απαρεμφατικές (ειδικό απαρέμφατο με αιτιατική)· το ίδιο και η δυνητική υποτακτική, αφού κι αυτή εκφράζει κρίση.
3. Οι προτάσεις επιθυμίας εκφέρονται με υποτακτική ενεστώτα ή παρατατικού, σπάνια με τελικό απαρέμφατο ή βουλητική πρόταση.
4. Οι πραγματικές ερωτήσεις παίρνουν υποτακτική· η υποτακτική της απορίας μένει ως έχει (quid faciat).
5. Οι ρητορικές ερωτήσεις γίνονται είτε απαρεμφατικές είτε με υποτακτική, κυρίως όταν το ρήμα τους είναι β΄ προσώπου.
6. Όλες οι εξαρτημένες προτάσεις του ευθέος λόγου περνούν κανονικά σε υποτακτική.

Όροι

Oratio recta

ευθύς λόγος

Oratio obliqua

πλάγιος λόγος

Πρόταση κρίσεως

γίνεται απαρεμφατική πρόταση με ειδικό απαρέμφατο και αιτιατική

Πρόταση επιθυμίας

εκφέρεται με υποτακτική ενεστώτα ή παρατατικού

Πραγματική ερώτηση

στον πλάγιο λόγο εκφέρεται με υποτακτική

Ρητορική ερώτηση

γίνεται απαρεμφατική πρόταση ή εκφέρεται με υποτακτική

Εξαρτημένη πρόταση

στον πλάγιο λόγο εκφέρεται κανονικά με υποτακτική