Αντιγόνη, Α΄ Επεισόδιο, Α΄ Σκηνή (στ. 162-222): κείμενο

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Ο Κρέων λέει στους γέροντες ότι οι θεοί έσωσαν την πόλη μετά από μεγάλη αναταραχή, και ότι τους κάλεσε χωριστά επειδή ήταν πάντα πιστοί στον θρόνο του Λαΐου, του Οιδίποδα και των παιδιών του.
2. Αφού τα δύο αδέλφια χάθηκαν την ίδια μέρα με αμοιβαίο φόνο, αυτός έχει πια όλη την εξουσία ως ο πλησιέστερος συγγενής τους.
3. Διακηρύσσει τις αρχές του: ο άνθρωπος φαίνεται μόνο όταν ασκήσει εξουσία, κακός άρχοντας είναι όποιος σωπαίνει από φόβο, και κανένας φίλος δεν μπαίνει πάνω από την πατρίδα.
4. Ορκίζεται στον Δία ότι δεν θα σωπάσει μπροστά σε συμφορά για την πόλη ούτε θα κάνει φίλο του τον εχθρό της χώρας, γιατί η πόλη είναι το καράβι που μας σώζει.
5. Με βάση αυτές τις αρχές ανακοινώνει: ο Ετεοκλής, που έπεσε πολεμώντας για την πόλη, θα ταφεί με όλες τις τιμές που αξίζουν στους γενναίους νεκρούς.
6. Ο Πολυνείκης, που γύρισε από την εξορία για να κάψει την πατρίδα και τους θεούς της, να πιει το αίμα των συγγενών του και να τους υποδουλώσει, θα μείνει άταφος και αθρήνητος, βορά σε σκυλιά και όρνια.
7. Ο χορός απαντά ότι ο βασιλιάς έχει δικαίωμα να κάνει ό,τι θέλει για ζωντανούς και νεκρούς, αλλά όταν του ζητά να φροντίσει την εφαρμογή, προτείνει να αναλάβει κάποιος νεότερος.
8. Ο Κρέων λέει ότι φύλακες στέκονται ήδη στον νεκρό και ζητά να μη βοηθήσουν τους παραβάτες· ο χορός απαντά ότι κανείς δεν είναι τόσο ανόητος ώστε να θέλει να πεθάνει.

Τι άλλαξε

• Η σκηνή κλείνει με την υποψία του Κρέοντα ότι μόνο το κέρδος θα έσπρωχνε κάποιον να παραβεί τη διαταγή, και αμέσως μετά φτάνει ένας από τους φύλακες του νεκρού.

Πρόσωπα

Κρέων

νέος βασιλιάς, εκθέτει τις αρχές του και το κήρυγμα

Χορός

οι γέροντες της Θήβας, δέχονται το κήρυγμα με επιφύλαξη

Ετεοκλής

πέθανε υπερασπίζοντας την πόλη, θα ταφεί με τιμές

Πολυνείκης

επιτέθηκε στην πατρίδα, θα μείνει άταφος

Λάιος

παλαιότερος βασιλιάς, στον θρόνο του ήταν πιστοί οι γέροντες

Οιδίπους

κυβέρνησε και έσωσε την πόλη πριν χαθεί

Δίας

ο θεός που βλέπει τα πάντα, μάρτυρας του όρκου του Κρέοντα

Φύλακες

οι «ἐπίσκοποι» που φυλάνε ήδη τον νεκρό

Όροι

σάλος

αναταραχή, τρικυμία

πομποί

απεσταλμένοι, κήρυκες

ἔμπεδα φρονήματα

σταθερή, αμετακίνητη αφοσίωση

μίασμα

μόλυσμα, ενοχή από φόνο

ἀγχιστεία γένους

στενή συγγένεια

ἐντριβής

έμπειρος, δοκιμασμένος

δυσμενὴς χθονός

εχθρός της χώρας

ἀφαγνίζω

προσφέρω τις νεκρικές τιμές

ξύναιμος

συγγενής εξ αίματος, εδώ ο αδελφός

θεοὶ ἐγγενεῖς

οι θεοί της πατρίδας

κτερίζω

τιμώ τον νεκρό με ταφή και προσφορές

ἄθαπτος

άταφος

αἰκίζω

κακοποιώ, παραμορφώνω

εὔνους / δύσνους

φιλικός / εχθρικός

Ετυμολογικά συγγενή

ψυχή

ψυχικός · ψυχολογία · άψυχος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

γνώμη

γνωμικό · γνωμάτευση · ομόγνωμος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

γλῶσσα

γλωσσικός · γλωσσολογία · δίγλωσσος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

φόβος

φοβερός · φοβίζω · άφοβος Λεξικό Τριανταφυλλίδη

πόλις

πολίτης · πολιτεία · μητρόπολη Λεξικό Τριανταφυλλίδη

μισθός

μισθωτός · μισθοφόρος · μισθοδοσία Λεξικό Τριανταφυλλίδη

κέρδος

κερδίζω · κερδοσκόπος · κερδοφόρος Λεξικό Τριανταφυλλίδη