Θεματικός κύκλος για τη διαφορά ανάμεσα σε αυτό που είμαστε και σε αυτό που δείχνουμε: ένα ποίημα του Καβάφη, δύο δοκίμια του Ε. Π. Παπανούτσου για το προσωπείο και τα είδη του ψεύδους, ένα άρθρο του Κ. Γεωργουσόπουλου για τις μάσκες της Αποκριάς και ένα πεζό του Μ. Αναγνωστάκη.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Το ποίημα του Καβάφη παρουσιάζει έναν νέο που σχεδιάζει να προστατευτεί από τους κακούς πίσω από μια «πανοπλία» από ψέματα· ο ποιητής σχολιάζει ειρωνικά ότι πέθανε στα είκοσι επτά του.
Κατά τον Παπανούτσο ο άνθρωπος έχει μια εσωτερική και μια κοινωνική πλευρά ύπαρξης, και φτάνει στους άλλους μόνο μέσω της έκφρασης.
Επειδή κανείς δεν βλέπει μέσα μας, η έκφραση μπορεί να είναι γνήσια ή ψεύτικη· όταν γίνεται βιτρίνα, δείχνουμε προσωπείο αντί για πρόσωπο.
Τρεις χρήσεις του προσωπείου: η σύμβαση (προσαρμογή στον κοινωνικό ρόλο, όπως λέει και ο Jung για την persona), το ψεύδος και η νοθεία.
Στο ψεύδος κρύβουμε ένα πραγματικό συναίσθημα· στη νοθεία δεν υπάρχει τίποτα μέσα μας και η συμπεριφορά είναι άδειο σχήμα.
Ο Γεωργουσόπουλος παρατηρεί ότι οι μάσκες έγιναν καθημερινές και προτείνει, αντίστροφα, στις Απόκριες να δείχνουμε το αληθινό μας πρόσωπο.
Στο «Φάσμα της ψευδολογίας» ο Παπανούτσος χωρίζει τα ψέματα σε ιδιοτελή (συμφέρον, άμυνα, κακότητα) και ανιδιοτελή (ματαιοδοξία, ψυχαγωγία, άγιο ψέμα) και καταλήγει ότι το ψέμα είναι πιο πολύμορφο από την αλήθεια.
Στο κείμενο του Αναγνωστάκη ο αφηγητής ελέγχει διανοούμενους που καταγγέλλουν το σύστημα ενώ ζουν άνετα μέσα σε αυτό.
Πρόσωπα
Κ. Π. Καβάφης
ποιητής του «Αιμιλιανός Μονάη, Αλεξανδρεύς»
Αιμιλιανός Μονάη
νέος του ποιήματος που θέλει πανοπλία από ψέματα
Ε. Π. Παπανούτσος
συγγραφέας των δύο δοκιμίων («Πρακτική Φιλοσοφία»)
Κώστας Γεωργουσόπουλος
συγγραφέας του άρθρου «Μασκαρευόμαστε πρόσωπα;»
Μανόλης Αναγνωστάκης
συγγραφέας του κειμένου «Πρόκληση» («Το περιθώριο»)
Καρλ Γιουνγκ
Ελβετός ψυχίατρος, ιδρυτής της Αναλυτικής Ψυχολογίας
Ποια είναι η διαφορά προσώπου και προσωπείου κατά τον Παπανούτσο;
Πρόσωπο δείχνουμε όταν η έκφρασή μας βγαίνει γνήσια και ειλικρινά από τον εσωτερικό μας κόσμο. Προσωπείο έχουμε όταν η εξωτερική εικόνα δεν αντιστοιχεί στο μέσα μας, αλλά είναι κατασκευή που κρύβει κάτι ή σκεπάζει ένα κενό.
Ποιες τρεις περιπτώσεις προσωπείου διακρίνει ο Παπανούτσος;
Τη σύμβαση, την πιο κοινή και αθώα προσαρμογή στον ρόλο που μας ζητά η κοινωνία· το ψεύδος, όπου κρύβουμε σκόπιμα ένα πραγματικό συναίσθημα· και τη νοθεία, όπου θέλουμε ειλικρινά να νιώσουμε κάτι αλλά μέσα μας υπάρχει κενό.
Ποια είδη ψευδολογίας απαριθμεί το δοκίμιο «Το φάσμα της ψευδολογίας»;
Δύο γένη. Ιδιοτελή: ψέμα του συμφέροντος, της άμυνας και της κακότητας (συκοφαντία). Ανιδιοτελή: ψέμα της ματαιοδοξίας, της ψυχαγωγίας και το «άγιο ψέμα» (pia fraus) που λέγεται για να σώσει ή να παρηγορήσει.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.