Απόσπασμα από τη μελέτη του Δημήτρη Γληνού «Δημιουργικός Ιστορισμός»: πώς περνούν οι αξίες του παρελθόντος στο παρόν, ποια η διαφορά ανάμεσα στον άγονο ιστορισμό της μίμησης και στον δημιουργικό ιστορισμό, που αφομοιώνει τα παλιά για να πλάσει νέες αξίες.
Α΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Οι πολιτισμικές αξίες περνούν στις επόμενες γενιές ασυνείδητα, με την ιστορική συνέχεια, και αποτελούν το συντηρητικό θεμέλιο του πολιτισμού.
Η συνειδητή επιστροφή σε παλιές αξίες λέγεται ιστορισμός και έχει δύο είδη: την άγονη μίμηση και τη μετουσίωση.
Οι αξίες συχνά τις δημιουργεί μια κυρίαρχη τάξη· όσο ο λαός δεν σπάει τα δεσμά της, μένει στάσιμος στον νοσηρό ιστορισμό.
Όταν μια ανερχόμενη τάξη ή ένα έθνος αποκτά συνείδηση, έρχονται εποχές κρίσεων, που μπορεί να απλωθούν σε όλο τον πολιτισμένο κόσμο, όπως ο χριστιανισμός ή η Αναγέννηση.
Σε αυτές τις εποχές είτε απορρίπτεται κάθε παράδοση (νατουραλισμός, ορθολογισμός, όπως τον 18ο αιώνα και ο Ρουσό), είτε αναζητούνται στο παρελθόν οι πιο συγγενικές αξίες.
Ο δεύτερος δρόμος είναι ο δημιουργικός ιστορισμός, η μόνη σωστή έννοια του κλασικισμού.
Παράδειγμα είναι η γλώσσα: οι λαοί της Δύσης ανέβασαν τις μητρικές τους γλώσσες, και η καλλιέπεια των κλασικών τις πλούτισε με ακρίβεια και σαφήνεια.
Τι είναι ο δημιουργικός ιστορισμός κατά τον Γληνό;
Η αρμονική σύνδεση όσων αξίζουν από τα περασμένα με τις ορμές του σήμερα: τα παλιά δίνουν ιδανικά παραδείγματα, όχι καλούπια, και το παρόν τα αφομοιώνει για να δημιουργήσει δικές του αξίες. Αυτή είναι για τον Γληνό η σωστή έννοια του κλασικισμού.
Πώς μεταβιβάζονται οι αξίες του παρελθόντος;
Με δύο τρόπους: ασυνείδητα, με τη συνέχεια από γενιά σε γενιά (γλώσσα, ήθη, θρησκεία, τεχνικές), και συνειδητά, όταν ένας λαός γυρίζει σκόπιμα σε παλιές αξίες. Αυτή τη συνειδητή επιστροφή ο Γληνός την ονομάζει ιστορισμό.
Ποιες είναι οι «εποχές κρίσεων» για τον Γληνό;
Εποχές όπου οι παλιές αξίες κλονίζονται και γεννιούνται νέοι κόσμοι, όταν μια ανερχόμενη τάξη ή ένα έθνος αποκτά συνείδηση του εαυτού του. Τότε είτε απορρίπτεται όλη η παράδοση, όπως τον 18ο αιώνα, είτε αναζητούνται στο παρελθόν συγγενικές αξίες για να πλαστούν νέες.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.