Ν. Καζαντζάκης, "Το εσωτερικό διάγραμμα της Θείας Κωμωδίας"

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Το ποίημα είναι μαθηματικά δομημένο· η φαντασία υποτάσσεται στον αυστηρό νου του δημιουργού, με κυρίαρχο τον αριθμό 3.
2. Κάθε ορατή λεπτομέρεια αντιστοιχεί σε μια κρυφή αλληγορία, κυρίως ηθική και πολιτική.
3. Ηθική αλληγορία: ο αμαρτωλός χάνεται στο δάσος· το λογικό (Βιργίλιος) τον περνά από την Κόλαση και το Καθαρτήρι, η θεία χάρη (Βεατρίκη) τον ανεβάζει στον Παράδεισο, ο οραματισμός (Βερνάρδος) τον ενώνει με τον Θεό.
4. Πολιτική αλληγορία: τρία θηρία κυβερνούν τη διεφθαρμένη κοινωνία· ένας αυτοκράτορας θα φέρει τάξη και ο πάπας θα μείνει στη θρησκευτική του αποστολή.
5. Το έργο είναι δάσος από σύμβολα και συμπυκνώνει τη σοφία αλλά και τα πάθη του Μεσαίωνα.
6. Ο Δάντης ήταν άνθρωπος ολοκληρωμένος και γεμάτος πάθη, που πάλεψε σκληρά για τη λύτρωσή του.
7. Κόλαση, Καθαρτήρι και Παράδεισος υπάρχουν μέσα μας· ο τέλειος άνθρωπος περνά και από τα τρία.

Πρόσωπα

Νίκος Καζαντζάκης

συγγραφέας του δοκιμίου

Δάντης

ποιητής της Θείας Κωμωδίας

Βιργίλιος

ο οδηγός, σύμβολο του λογικού

Βεατρίκη

σύμβολο της θείας χάρης και της Θεολογίας

Άγιος Βερνάρδος

σύμβολο του οραματισμού

Λαγονιάρης

ο αυτοκράτορας που θα σώσει την Ιταλία

Όροι

αλληγορία

κάθε λεπτομέρεια κρύβει άλλο νόημα

σύμβολο

πρόσωπο ή εικόνα που δηλώνει μια ιδέα

τερτσίνα

ρίμα που δένει τους στίχους ανά τρεις

Κόλαση

το πρώτο μέρος, τα βασανιστήρια

Καθαρτήρι

εκεί εξαγνίζονται οι ψυχές

Παράδεισος

η μακαριότητα των ενάρετων

σκοτεινό δάσος

η αμαρτία ή η διεφθαρμένη κοινωνία

λιόπαρδη

σύμβολο της φιληδονίας

λιοντάρι

σύμβολο της αλαζονείας

λύκαινα

σύμβολο της φιλαργυρίας

έπος

το είδος της Θείας Κωμωδίας

δοκίμιο

κείμενο στοχασμού πάνω σε ένα θέμα