Ν. Καζαντζάκης, "Το εσωτερικό διάγραμμα της Θείας Κωμωδίας"
Δοκίμιο του Νίκου Καζαντζάκη που ανοίγει την ενότητα της ξένης λογοτεχνίας: εξηγεί την αυστηρή αρχιτεκτονική της Θείας Κωμωδίας του Δάντη και την ηθική και πολιτική αλληγορία της.
Α΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Το ποίημα είναι μαθηματικά δομημένο· η φαντασία υποτάσσεται στον αυστηρό νου του δημιουργού, με κυρίαρχο τον αριθμό 3.
Κάθε ορατή λεπτομέρεια αντιστοιχεί σε μια κρυφή αλληγορία, κυρίως ηθική και πολιτική.
Ηθική αλληγορία: ο αμαρτωλός χάνεται στο δάσος· το λογικό (Βιργίλιος) τον περνά από την Κόλαση και το Καθαρτήρι, η θεία χάρη (Βεατρίκη) τον ανεβάζει στον Παράδεισο, ο οραματισμός (Βερνάρδος) τον ενώνει με τον Θεό.
Πολιτική αλληγορία: τρία θηρία κυβερνούν τη διεφθαρμένη κοινωνία· ένας αυτοκράτορας θα φέρει τάξη και ο πάπας θα μείνει στη θρησκευτική του αποστολή.
Το έργο είναι δάσος από σύμβολα και συμπυκνώνει τη σοφία αλλά και τα πάθη του Μεσαίωνα.
Ο Δάντης ήταν άνθρωπος ολοκληρωμένος και γεμάτος πάθη, που πάλεψε σκληρά για τη λύτρωσή του.
Κόλαση, Καθαρτήρι και Παράδεισος υπάρχουν μέσα μας· ο τέλειος άνθρωπος περνά και από τα τρία.
Πρόσωπα
Νίκος Καζαντζάκης
συγγραφέας του δοκιμίου
Δάντης
ποιητής της Θείας Κωμωδίας
Βιργίλιος
ο οδηγός, σύμβολο του λογικού
Βεατρίκη
σύμβολο της θείας χάρης και της Θεολογίας
Άγιος Βερνάρδος
σύμβολο του οραματισμού
Λαγονιάρης
ο αυτοκράτορας που θα σώσει την Ιταλία
Όροι
αλληγορία
κάθε λεπτομέρεια κρύβει άλλο νόημα
σύμβολο
πρόσωπο ή εικόνα που δηλώνει μια ιδέα
τερτσίνα
ρίμα που δένει τους στίχους ανά τρεις
Κόλαση
το πρώτο μέρος, τα βασανιστήρια
Καθαρτήρι
εκεί εξαγνίζονται οι ψυχές
Παράδεισος
η μακαριότητα των ενάρετων
σκοτεινό δάσος
η αμαρτία ή η διεφθαρμένη κοινωνία
λιόπαρδη
σύμβολο της φιληδονίας
λιοντάρι
σύμβολο της αλαζονείας
λύκαινα
σύμβολο της φιλαργυρίας
έπος
το είδος της Θείας Κωμωδίας
δοκίμιο
κείμενο στοχασμού πάνω σε ένα θέμα
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Ποιο ρόλο έχει ο αριθμός 3 στη Θεία Κωμωδία;
Κατά τον Καζαντζάκη κυβερνά όλο το έργο: τρία βασίλεια μετά τον θάνατο, εννιά κύκλοι και εννιά ουρανοί, τρία μέρη με τριάντα τρία άσματα το καθένα (η Κόλαση έχει 34, με το πρώτο ως εισαγωγή) και η τερτσίνα, που δένει τους στίχους ανά τρεις.
Τι συμβολίζουν ο Βιργίλιος, η Βεατρίκη και ο Άγιος Βερνάρδος;
Στην ηθική αλληγορία ο Βιργίλιος είναι το λογικό, που οδηγεί τον άνθρωπο στην Κόλαση και στο Καθαρτήρι. Η Βεατρίκη είναι η θεία χάρη, που τον ανεβάζει στους ουρανούς. Ο Άγιος Βερνάρδος είναι ο οραματισμός, η μυστική ένωση με τον Θεό.
Ποια είναι η πολιτική αλληγορία της Θείας Κωμωδίας;
Η κοινωνία, γεμάτη διαφθορά, είναι το σκοτεινό δάσος, που το κυβερνούν τρία θηρία: η φιληδονία, η αλαζονεία και η φιλαργυρία. Μόνο ένας δίκαιος αυτοκράτορας μπορεί να βάλει τάξη στην Ιταλία και να κρατήσει τον πάπα μακριά από την πολιτική.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.