Αρχές, βασικά χαρακτηριστικά & διαίρεση της ιστορίας της ΝΕΛ
Η γενική εισαγωγή του βιβλίου εξηγεί πότε και πώς ξεχωρίζει η νεοελληνική λογοτεχνία από τη βυζαντινή και χωρίζει την ιστορία της σε τέσσερις περιόδους, από τον 10ο αιώνα ως το 1980.
Α΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Για την αρχή της ΝΕΛ δεν υπάρχει ομοφωνία· το 1453 ταιριάζει με την πολιτική ιστορία, αλλά η αλλαγή στη γλώσσα και στον πολιτισμό ξεκινά νωρίτερα, γύρω στον 10ο αιώνα.
Γλώσσα: στο Βυζάντιο συνυπάρχουν η αρχαΐζουσα γλώσσα των λογίων και η ζωντανή ομιλούμενη· από τον 11ο αιώνα πληθαίνουν τα κείμενα σε δημώδη γλώσσα.
Εκφραστικοί τρόποι: όσοι εμφανίζονται στις παραλογές και στα ακριτικά ξαναβρίσκονται ίδιοι στο κλέφτικο τραγούδι, άρα είναι καθαρά νεοελληνικοί.
Στιχουργική: με τη χαμένη προσωδία ο ρυθμός στηρίζεται πια στην εναλλαγή τονισμένων και άτονων συλλαβών· κυριαρχεί ο δεκαπεντασύλλαβος, και από τον 14ο αιώνα μπαίνει η ομοιοκαταληξία από ιταλική επίδραση.
Θέματα: δίπλα στη διδακτική ποίηση και στην υμνογραφία έρχονται, μετά την επαφή με Φράγκους και Ενετούς, τα ιπποτικά μυθιστορήματα με έρωτα, μονομαχίες και περιπέτειες.
Συνείδηση: το Έπος του Διγενή Ακρίτα θεωρείται το αρχαιότερο μνημείο της λόγιας ΝΕΛ και, κατά τον Ν. Πολίτη, εκφράζει τους πόθους του γένους.
Διαίρεση: τέσσερις περίοδοι (10ος αι. ως 1453, 1453 ως 1669, 1669 ως 1830, 1830 ως 1980) με φάσεις και σχολές στο εσωτερικό τους.
Δύο ευρωπαϊκά κινήματα επηρεάζουν τον ελληνισμό μετά την Άλωση: η Αναγέννηση, κυρίως στις βενετοκρατούμενες περιοχές, και ο Διαφωτισμός.
Πρόσωπα
Γ. Χατζηδάκις
γλωσσολόγος: η νέα γλώσσα διαμορφώθηκε πριν τον 10ο αι.
Ν. Πολίτης
λαογράφος: ο Διγενής εκφράζει τα ιδεώδη του γένους
Οι μελετητές δεν συμφωνούν. Κάποιοι βάζουν ως όριο το 1453, όμως το βιβλίο θεωρεί το όριο αυτό αυθαίρετο, γιατί η νέα γλώσσα και ο νέος πολιτισμός αρχίζουν να διαμορφώνονται ήδη από τον 10ο αιώνα.
Ποια γνωρίσματα δείχνουν το πέρασμα από τη βυζαντινή στη νεοελληνική λογοτεχνία;
Το βιβλίο αναφέρει πέντε: τη γλώσσα, τους εκφραστικούς τρόπους, τη στιχουργική, την ανανέωση των θεμάτων και τη σταδιακή διαμόρφωση νεοελληνικής συνείδησης.
Ποιες είναι οι περίοδοι της νεοελληνικής λογοτεχνίας;
Πρώτη περίοδος 10ος αι. ως 1453, δεύτερη 1453 ως 1669, τρίτη 1669 ως 1830 και τέταρτη, του νέου ελληνικού κράτους, 1830 ως 1980, με υποδιαιρέσεις όπως η Επτανησιακή Σχολή και η Νέα Αθηναϊκή Σχολή.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.