Παρώνυμα - Ομώνυμα

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Παρώνυμα: παρόμοια προφορά, συνήθως άσχετη σημασία· μπερδεύονται κυρίως στον προφορικό λόγο.
2. Τονικά παρώνυμα: διαφέρουν στον τόνο (νόμος, νομός) και μερικά και στην ορθογραφία (παίρνω, περνώ).
3. Ομώνυμα ή ομόηχα: ίδια προφορά, άλλη σημασία, συνήθως άλλη ορθογραφία (κλίμα, κλήμα).
4. Συμπλήρωση κενών με τη σωστή λέξη από ζεύγη όπως βουλή και βούληση, εδώλιο και ειδώλιο, έκκληση και έκλυση, σωρός και σορός.
5. Σημασιολογικά ζεύγη από την ίδια αρχαία λέξη: κόχη και κόγχη, νύφη και νύμφη, στοιχειό και στοιχείο, σώνω και σώζω.
6. Ετυμολόγηση ομόηχων (εξάρτηση και εξάρτυση, διάλειμμα και διάλυμα) και διάκριση ζευγών όπως απολογία και απολογισμός, αντίθεση και αντίφαση.
7. Ομόρριζα που συγχέονται: ανάγκη και αναγκαιότητα, επέμβαση και παρέμβαση και παρέκβαση, κληροδοτώ και κληρονομώ, καταρχήν και κατ’ αρχάς.
8. Ζεύγη ομόρριζων ονομάτων με τη σημασία τους: αίσθημα και συναίσθημα, εμπειρία και πείρα, ευθύνη και υπευθυνότητα, μεταγραφή και μετεγγραφή.

Όροι

βούληση

θέληση (≠ βουλή)

εδώλιο

θέση του κατηγορουμένου (≠ ειδώλιο)

έκλυση

απελευθέρωση ουσίας (≠ έκκληση)

επιβουλή

δόλιο σχέδιο κατά κάποιου (≠ επιβολή)

ευμάρεια

οικονομική άνεση (≠ ευημερία)

ρίψη

ρίξιμο (≠ ρήξη: σπάσιμο, σύγκρουση)

σωρός

στοίβα (≠ σορός: νεκρό σώμα)

υποβόσκω

υπάρχω κρυφά (≠ υποφώσκω)

αναδίδω

σκορπίζω οσμή (≠ αναδύομαι)

εγκύπτω

μελετώ με ζήλο (≠ ενσκήπτω: ξεσπώ)

αιρετός

που εκλέγεται (≠ αιρετικός)

αισθαντικός

με έντονη ευαισθησία (≠ αισθητικός)

άνοια

απώλεια νοητικών ικανοτήτων (≠ ανία)

απόρροια

συνέπεια (≠ απορία)

τεχνητός

όχι φυσικός (≠ τεχνικός)

έκθλιψη

αποβολή φωνήεντος (≠ έκλειψη)

εξαίρω

τονίζω, επαινώ (≠ εξαιρώ)

επήρεια

επίδραση ουσίας ή πάθους (≠ επιρροή)

λατόμος

κόβει πέτρα (≠ υλοτόμος: ξύλα)

πρωτότυπο

το αρχικό έργο (≠ πρότυπο)

κόγχη

κοιλότητα ματιού ή τοίχου (≠ κόχη)

νύμφη

θεότητα της φύσης (≠ νύφη)

πραγματεία

επιστημονική μελέτη (≠ πραμάτεια)

στοιχειό

πνεύμα που στοιχειώνει τόπο (≠ στοιχείο)

σώνω

τελειώνω, εξαντλώ (≠ σώζω)

αυθεντία

ειδικός με κύρος (≠ αφεντιά)

εξάρτυση

εξοπλισμός στρατιώτη (≠ εξάρτηση)

διάλυμα

υγρό μείγμα ουσιών (≠ διάλειμμα)

καινοτομία

κάτι νέο (≠ κοινοτοπία: τετριμμένο)

κίρρωση

πάθηση του ήπατος (≠ κύρωση)

απολογισμός

έκθεση πεπραγμένων (≠ απολογία)

παρενέργεια

ανεπιθύμητη συνέπεια (≠ επενέργεια)

απερίσκεπτος

επιπόλαιος (≠ απερίσπαστος)

αντίφαση

ασυμφωνία στα λόγια (≠ αντίθεση)

ριπή

σφοδρή στιγμιαία κίνηση (≠ ροπή)

πείρα

συσσωρευμένες εμπειρίες (≠ εμπειρία)

μετεγγραφή

αλλαγή σχολής μαθητή (≠ μεταγραφή)

επεξήγηση

πρόσθετη διασαφήνιση (≠ εξήγηση)