Β΄

Από το γλωσσικό μας παρελθόν

Το κεφάλαιο δείχνει ότι το λεξιλόγιο της σημερινής ελληνικής κουβαλά τέσσερις χιλιάδες χρόνια ιστορίας, και εξασκεί λέξεις και φράσεις από τη μυθολογία, τα ομηρικά έπη, αρχαίες παροιμίες, την εκκλησιαστική γλώσσα και λόγια επιρρήματα που χρησιμοποιούμε ακόμη μεταφορικά.

Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ Β΄15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Στο γλωσσικό παρόν μιας γλώσσας με συνέχεια ζει και το γλωσσικό της παρελθόν.
Λέξεις από τη μυθολογία με μεταφορική σημασία: Νέμεση, πανάκεια, Συμπληγάδες, τραγέλαφος, χίμαιρα, Νάρκισσος, λαβύρινθος, Σίσυφος, Κασσάνδρα, Κέρβερος.
Μυθολογικές φράσεις: άθλος του Ηρακλή, γόρδιος δεσμός, κόπρος του Αυγείου, λερναία ύδρα, κλίνη του Προκρούστη, από τη Σκύλλα στη Χάρυβδη.
Φράσεις από τα ομηρικά έπη (αχίλλειος πτέρνα, δούρειος ίππος, ιστός της Πηνελόπης) και αρχαίες φράσεις όπως κύκνειο άσμα, κροκοδείλια δάκρυα, μήλον της Έριδος.
Αρχαίες παροιμίες και γνωμικά, οι νεοελληνικές τους αντιστοιχίες και ιστορικές φράσεις όπως «Μολών λαβέ».
Φράσεις από την εκκλησιαστική γλώσσα και τη Βίβλο: αποδιοπομπαίος τράγος, φωνή βοώντος εν τη ερήμω, μετά φανών και λαμπάδων.
Λόγια επιρρήματα (συλλήβδην, επιτροχάδην, άρδην, αυτολεξεί, αυθημερόν) και λόγιες φράσεις (επ’ αυτοφώρω, εκ των ων ουκ άνευ, εν ριπή οφθαλμού).

Όροι

Σίσυφος: κοπιάζει ατέλειωτα χωρίς αποτέλεσμα
Κασσάνδρα: προλέγει κακά που κανείς δεν πιστεύει
Κέρβερος: πολύ αυστηρός φύλακας
Πακτωλός: μεγάλος πλούτος
πανάκεια: λύση για όλα τα προβλήματα
χίμαιρα: ανέφικτος σκοπός, ουτοπία
τραγέλαφος: αλλόκοτο, παράλογο ανακάτεμα
λαβύρινθος: μπερδεμένη, αδιέξοδη κατάσταση
στεντόρεια φωνή: πολύ δυνατή φωνή
αχίλλειος πτέρνα: το αδύνατο σημείο κάποιου
δούρειος ίππος: δόλος κρυμμένος σε δώρο
γόρδιος δεσμός: πρόβλημα που μοιάζει άλυτο
μίτος της Αριάδνης: οδηγός για έξοδο από δυσκολία
κλίνη του Προκρούστη: βίαιη προσαρμογή σε καλούπι
κύκνειο άσμα: το τελευταίο έργο πριν από το τέλος
κροκοδείλια δάκρυα: ψεύτικη λύπη
μήλον της Έριδος: αιτία φιλονικίας
λυδία λίθος: κριτήριο που δείχνει την αξία
αυτολεξεί: λέξη προς λέξη
αυθημερόν: την ίδια μέρα
συλλήβδην: όλοι μαζί, χωρίς εξαίρεση
επιτροχάδην: βιαστικά, στα γρήγορα
αναφανδόν: ανοιχτά, χωρίς επιφυλάξεις
άρδην: ριζικά, ολοκληρωτικά
φύρδην μίγδην: ανάκατα, άτακτα

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Από τι αποτελείται το λεξιλόγιο της ελληνικής;

Κατά το βιβλίο διαστρωματώνεται σε λέξεις που σώζονται από την αρχαιότητα, ξένες λέξεις που αφομοιώθηκαν, απροσάρμοστες ξένες λέξεις και λόγιες λέξεις. Όλος αυτός ο θησαυρός ανήκει στη γλώσσα και τον ενεργοποιούμε όταν τον χρειαζόμαστε.

Τι σημαίνει σήμερα αχίλλειος πτέρνα;

Το αδύνατο σημείο κάποιου. Όπως και πολλές άλλες φράσεις από τον μύθο και τα ομηρικά έπη (δούρειος ίππος, μίτος της Αριάδνης), χρησιμοποιείται μεταφορικά.

Γράφονται οι αρχαίες φράσεις σε πολυτονικό;

Κανονικά ναι, όταν τις παραθέτουμε αυτούσιες· όταν όμως μπαίνουν σε νεοελληνικό κείμενο, μπορούν να γραφτούν και στο μονοτονικό.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα