Κεφ. 2

Λογισμικό (Software)

Το κεφάλαιο εξηγεί τι είναι το λογισμικό, πώς χωρίζεται σε λογισμικό συστήματος και λογισμικό εφαρμογών, ποιες είναι οι κύριες κατηγορίες εφαρμογών και τι σημαίνει ελεύθερο λογισμικό και λογισμικό ανοιχτού κώδικα.

Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΕΦ. 215 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Λογισμικό είναι όλα τα προγράμματα του υπολογιστή. Γράφεται σε γλώσσες υψηλού επιπέδου (πηγαίος κώδικας) και μεταγλωττίζεται σε γλώσσα μηχανής, δηλαδή σε ακολουθίες bit που εκτελεί η ΚΜΕ.
Το λογισμικό συστήματος διαχειρίζεται το υλικό και είναι η βάση για τις εφαρμογές: λειτουργικό σύστημα, οδηγοί συσκευών (drivers), διαγνωστικά και βοηθητικά προγράμματα.
Ο φλοιός (shell) είναι η διεπαφή χρήστη και ΛΣ: είτε γραμμή εντολών (CLI) είτε γραφικό περιβάλλον (GUI).
Είδη ΛΣ: πραγματικού χρόνου, πολλών χρηστών, πολυδιεργασιακά ή μονοδιεργασιακά, κατανεμημένα και ενσωματωμένα.
Για να επιλέξουμε εφαρμογή συγκρίνουμε χαρακτηριστικά και κόστος άδειας, διαβάζουμε κριτικές ή δοκιμάζουμε έκδοση trial· ελέγχουμε τις ελάχιστες απαιτήσεις υλικού και τη συμβατότητα με το ΛΣ.
Κατηγορίες εφαρμογών: σουίτες γραφείου (κειμενογράφος, υπολογιστικό φύλλο, παρουσιάσεις, βάσεις δεδομένων), επεξεργασία εικόνας και βίντεο, διανυσματική σχεδίαση, πολυμέσα, επιτραπέζια τυπογραφία, CAD και CAM.
Τα διανυσματικά γραφικά μεγεθύνονται χωρίς απώλεια ποιότητας, ενώ οι ψηφιογραφικές εικόνες (bitmap) χάνουν ποιότητα.
Το ελεύθερο λογισμικό κυκλοφορεί με ειδική άδεια· το σημαντικότερο παράδειγμα είναι το Linux, που τρέχει στους περισσότερους ταχύτερους υπερυπολογιστές, ενώ το LibreOffice αντικαθιστά σουίτες γραφείου.

Πρόσωπα

Ρίτσαρντ Στάλμαν: ιδρυτής του Ιδρύματος Ελεύθερου Λογισμικού (Free Software Foundation)

Όροι

λογισμικό (software): όλα τα προγράμματα του υπολογιστή
πηγαίος κώδικας: το πρόγραμμα σε γλώσσα υψηλού επιπέδου
γλώσσα μηχανής: εντολές σε bit που εκτελεί η ΚΜΕ
λογισμικό συστήματος: διαχειρίζεται το υλικό, βάση εφαρμογών
λειτουργικό σύστημα (ΛΣ): συντονίζει εργασίες, μοιράζει πόρους
πυρήνας (kernel): το σημαντικότερο μέρος του ΛΣ
φλοιός (shell): η διεπαφή ανάμεσα σε χρήστη και ΛΣ
GUI: γραφικό περιβάλλον επικοινωνίας
οδηγός συσκευής (driver): λογισμικό που χειρίζεται μια συσκευή
ΛΣ πραγματικού χρόνου: γρήγορη, προβλέψιμη απόκριση σε γεγονότα
κατανεμημένο ΛΣ: πολλοί υπολογιστές που φαίνονται ένας
ενσωματωμένο ΛΣ: για συσκευές με περιορισμένους πόρους
υπολογιστικό φύλλο: πίνακες αριθμών, υπολογισμοί, γραφήματα
διανυσματικά γραφικά: μεγεθύνονται χωρίς απώλεια ποιότητας
πολυμέσα: συνδυασμός δύο τουλάχιστον μέσων
επιτραπέζια τυπογραφία (DTP): σελιδοποίηση βιβλίων και εντύπων
CAD: σχεδίαση με υποβοήθηση υπολογιστή
CAM: παραγωγή με υποβοήθηση υπολογιστή
ελεύθερο λογισμικό: χρήση, μελέτη, αλλαγή, διανομή ελεύθερα
δωρεάν λογισμικό (freeware): χωρίς πληρωμή, με όλα τα δικαιώματα

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποιος είναι ο ρόλος του λειτουργικού συστήματος;

Διαχειρίζεται και συντονίζει τις εργασίες του υπολογιστή και μοιράζει τους πόρους του, όπως τη μνήμη και τον χρόνο της ΚΜΕ. Στέκεται ανάμεσα στο υλικό και στα προγράμματα, ώστε ο προγραμματιστής να μη χειρίζεται απευθείας το υλικό. Το κεντρικό του μέρος λέγεται πυρήνας (kernel).

Ποιες είναι οι τέσσερις ελευθερίες του ελεύθερου λογισμικού;

Η ελευθερία 0 να το χρησιμοποιείς για κάθε σκοπό, η 1 να το μελετάς και να το αλλάζεις, η 2 να μοιράζεις αντίγραφα και η 3 να το βελτιώνεις και να δημοσιεύεις τις βελτιώσεις. Η 1 και η 3 απαιτούν πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα.

Είναι το ίδιο ελεύθερο λογισμικό και δωρεάν λογισμικό (freeware);

Όχι. Το freeware δεν πληρώνεται, όμως ο δημιουργός κρατά όλα τα δικαιώματα. Το ελεύθερο λογισμικό αφορά την ελευθερία χρήσης, μελέτης, αλλαγής και διανομής, όχι την τιμή· μπορεί ακόμη και να πωλείται.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα