απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
4.8

Θουκυδίδου Ιστορίαι, βιβλίο 3ο, Κεφάλαια 82-83

Η περίφημη ανάλυση του Θουκυδίδη για τον εμφύλιο: από την Κέρκυρα η στάση απλώνεται σε όλη την Ελλάδα, ο πόλεμος γίνεται «δάσκαλος της βίας», οι λέξεις αλλάζουν νόημα, οι όρκοι χάνουν την αξία τους και η αιτία όλων είναι η δίψα για εξουσία από πλεονεξία και φιλοδοξία.

Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΑΡΧΑΙΑ ΜΕΡΟΣ 415 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Ο εμφύλιος της Κέρκυρας ήταν ο πρώτος· έπειτα όλος ο ελληνικός κόσμος αναστατώθηκε, με τους δημοκρατικούς να καλούν την Αθήνα και τους ολιγαρχικούς τη Σπάρτη.
  2. Στην ειρήνη δεν υπήρχε πρόφαση για ξένη επέμβαση· ο πόλεμος τη διευκόλυνε.
  3. Οι συμφορές του εμφυλίου θα επαναλαμβάνονται όσο δεν αλλάζει η ανθρώπινη φύση· ο πόλεμος διδάσκει τη βία.
  4. Οι πόλεις που ακολουθούσαν προσπαθούσαν να ξεπεράσουν τις προηγούμενες σε πανουργία και εκδίκηση.
  5. Οι λέξεις άλλαξαν νόημα· ο κομματικός δεσμός έγινε ισχυρότερος από τη συγγένεια και η αλληλεγγύη στηριζόταν στη συνενοχή.
  6. Οι όρκοι κρατούσαν μόνο όσο κάποιος ήταν αδύναμος· η δόλια επίθεση θεωρούνταν επιτυχία.
  7. Αιτία όλων η φιλαρχία, από πλεονεξία και φιλοτιμία· οι μετριοπαθείς σκοτώνονταν και από τις δύο πλευρές.
  8. Κεφ. 83: η ευγένεια του ήθους έγινε καταγέλαστη, η δυσπιστία απόλυτη, και συνήθως επικρατούσαν οι κατώτεροι στο μυαλό, γιατί δρούσαν χωρίς δισταγμό.

Πρόσωπα

Θουκυδίδης
αναλύει τα αίτια και τα αποτελέσματα της στάσης
Οι δημοκρατικοί
ζητούν βοήθεια από την Αθήνα
Οι ολιγαρχικοί
ζητούν βοήθεια από τη Σπάρτη
Οι μετριοπαθείς
θύματα και των δύο παρατάξεων

Όροι

στάσις
εμφύλια σύγκρουση
βίαιος διδάσκαλος
ο πόλεμος ως δάσκαλος της βίας
ἀνθρωπεία φύσις
η ανθρώπινη φύση που δεν αλλάζει
φιλαρχία
δίψα για εξουσία
πλεονεξία
επιθυμία να έχεις περισσότερα
φιλοτιμία
εδώ: προσωπική φιλοδοξία
ισονομία
ισότητα των πολιτών, σύνθημα του δήμου
σωφροσύνη αριστοκρατίας
σύνθημα των ολιγαρχικών
μετριοπαθής
όποιος αποφεύγει τα άκρα
συνενοχή
κοινή συμμετοχή σε έγκλημα
ήθος
ο χαρακτήρας, η ευγένεια της ψυχής
αλλοίωση των λέξεων
οι λέξεις παίρνουν νέο νόημα

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Γιατί ο πόλεμος ονομάζεται «βίαιος διδάσκαλος»;

Επειδή σε καιρό ειρήνης και ευημερίας οι άνθρωποι μένουν ήρεμοι, αφού δεν τους πιέζουν σκληρές ανάγκες. Ο πόλεμος φέρνει καθημερινή στέρηση, και έτσι εξάπτει τα πάθη του πλήθους ανάλογα με τις συνθήκες που δημιουργεί. Για τον Θουκυδίδη αυτά θα επαναλαμβάνονται όσο η ανθρώπινη φύση μένει ίδια.

Τι σημαίνει ότι στον εμφύλιο άλλαξε το νόημα των λέξεων;

Οι παρατάξεις ονόμαζαν τις πράξεις τους με τρόπο που τις δικαιολογούσε: η παράλογη τόλμη λεγόταν ανδρεία, η σύνεση κρυφή δειλία, και όποιος εξέταζε προσεκτικά ένα ζήτημα θεωρούνταν ότι απλώς αποφεύγει να δράσει. Όποιος έκανε πρώτος κακό επαινούνταν, και ο μετριοπαθής γινόταν ύποπτος.

Ποια είναι για τον Θουκυδίδη η αιτία των εμφυλίων;

Η φιλαρχία, δηλαδή η δίψα για εξουσία, που πηγάζει από την πλεονεξία και τη φιλοτιμία. Οι αρχηγοί πρόβαλλαν ωραία συνθήματα, την ισότητα των πολιτών ή τη σώφρονα αριστοκρατία, ενώ στην πραγματικότητα κυνηγούσαν το δικό τους συμφέρον.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.