απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστοριογραφία

Η εισαγωγή του βιβλίου: πώς γεννήθηκε η ιστοριογραφία στην Ελλάδα, η ζωή και η μέθοδος του Θουκυδίδη, η ζωή και τα έργα του Ξενοφώντα και οι τρεις φάσεις του πολέμου Αθήνας και Σπάρτης (431 ως 404 π.Χ.).

Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΑΡΧΑΙΑ 15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 431 ως 404 π.Χ. (ο πόλεμος)

Τι έγινε

  1. Οι πρώτοι λογογράφοι της Ιωνίας κατέγραφαν παραδόσεις, ταξίδια, γενεαλογίες και καταλόγους· ο Εκαταίος ο Μιλήσιος πρόσθεσε ορθολογική έρευνα.
  2. Ο Ηρόδοτος, ο «πατέρας της ιστορίας», αφηγείται την άνοδο της περσικής δύναμης ως τους Περσικούς πολέμους και ψάχνει τα αίτιά τους.
  3. Ο Θουκυδίδης, στρατηγός που εξορίστηκε μετά την απώλεια της Αμφίπολης (424 π.Χ.), έγραψε την ιστορία του Πελοποννησιακού πολέμου· η αφήγησή του σταματά στο 411 π.Χ.
  4. Μέθοδός του: αυτοψία, έλεγχος των μαρτυριών και από τις δύο πλευρές, αυστηρή χρονολόγηση κατά θέρος και χειμώνα, δημηγορίες που αποδίδουν το νόημα των λόγων.
  5. Για τον Θουκυδίδη η ανθρώπινη φύση δεν αλλάζει· ο πόλεμος και η πλεονεξία φέρνουν τη βία, και το έργο του είναι «κτῆμα ἐς αἰεί» για όσους θα ζήσουν όμοια γεγονότα.
  6. Ο Ξενοφών, μαθητής του Σωκράτη, πήρε μέρος στην εκστρατεία του Κύρου, θαύμασε τον Αγησίλαο και έγραψε ιστορικά, σωκρατικά και διδακτικά έργα.
  7. Τα Ελληνικά του καλύπτουν τα έτη 411 ως 362 π.Χ. και είναι το μόνο σωζόμενο ιστορικό έργο του 4ου αι. π.Χ.
  8. Ο πόλεμος είχε τρεις φάσεις: τον Αρχιδάμειο πόλεμο (431-421), τη Σικελική εκστρατεία (415-413) και τον πόλεμο στο ανατολικό Αιγαίο ως τους Αιγός ποταμούς (405) και την παράδοση της Αθήνας (404).

Πρόσωπα

Ηρόδοτος
ο «πατέρας της ιστορίας»
Θουκυδίδης
ιστορικός του Πελοποννησιακού πολέμου
Ξενοφών
συγγραφέας των Ελληνικών
Εκαταίος ο Μιλήσιος
λογογράφος με ορθολογική έρευνα
Πολύβιος
ιστορικός της ελληνιστικής εποχής
Πλούταρχος
βιογράφος, «Βίοι Παράλληλοι»
Αρριανός
έγραψε την Ἀλεξάνδρου Ἀνάβασιν
Περικλής
το πρότυπο ηγέτη για τον Θουκυδίδη
Αγησίλαος
Σπαρτιάτης βασιλιάς, πρότυπο του Ξενοφώντα
Λύσανδρος
Σπαρτιάτης ναύαρχος στους Αιγός ποταμούς

Όροι

λογογράφοι
οι πρώτοι πεζογράφοι της Ιωνίας
ἱστορίη
στον Ηρόδοτο: έρευνα
κτῆμα ἐς αἰεί
ο σκοπός του έργου του Θουκυδίδη
ἀληθεστάτη πρόφασις
η βαθύτερη, ανομολόγητη αιτία
δημηγορίες
λόγοι που συνθέτει ο ιστορικός
κατά θέρος και χειμώνα
η χρονολόγηση του Θουκυδίδη
εἰκότα
πορίσματα εύλογα, κατά τη λογική
τεκμήρια
συμπεράσματα της έρευνας
αρχαία αττική
η γλώσσα του Θουκυδίδη
ἐς, ξύν
θουκυδίδειοι τύποι αντί εἰς, σύν
πάρισον
φράσεις με ίσες συλλαβές ή λέξεις
ὁμοιοτέλευτον
όμοιες καταλήξεις στο τέλος προτάσεων
ἀττική μέλισσα
χαρακτηρισμός του Ξενοφώντα
Κύρου Ἀνάβασις
η εκστρατεία των Μυρίων (401 π.Χ.)
Αρχιδάμειος πόλεμος
η πρώτη φάση, 431-421 π.Χ.
Μεγαρικό ψήφισμα
αποκλεισμός των Μεγαρέων από την αγορά

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Χρονογραμμή · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Σε τι διαφέρουν οι Έλληνες ιστορικοί από τις παλαιότερες καταγραφές της Ανατολής;

Οι επιγραφές και τα αρχεία της Αιγύπτου, της Μεσοποταμίας ή της Κίνας είναι πολύτιμες πηγές, αλλά δεν δίνουν συνεχή αφήγηση ούτε εφαρμόζουν μέθοδο. Οι Έλληνες ιστορικοί προσπάθησαν να χωρίσουν τα πραγματικά γεγονότα από τους μύθους, να ελέγξουν τις πηγές τους και φρόντισαν ιδιαίτερα τη γλώσσα.

Ποια ήταν για τον Θουκυδίδη η πραγματική αιτία του Πελοποννησιακού πολέμου;

Ο φόβος των Σπαρτιατών μπροστά στη συνεχή οικονομική και στρατιωτική ανάπτυξη της Αθήνας. Οι διενέξεις για την Κέρκυρα, την Ποτίδαια, τα Μέγαρα και οι Πλαταιές ήταν οι αφορμές.

Γιατί ο Ξενοφών έζησε τόσα χρόνια μακριά από την Αθήνα;

Πήρε μέρος στην εκστρατεία του Κύρου και έπειτα ακολούθησε τον Σπαρτιάτη βασιλιά Αγησίλαο, ακόμη και στη μάχη της Κορώνειας εναντίον της Αθήνας. Γι' αυτό εξορίστηκε· έζησε στον Σκιλλούντα κοντά στην Ολυμπία και μετά στην Κόρινθο, ώσπου η εξορία του άρθηκε.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.