απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
7

Μελέτη Βασικών Συναρτήσεων

Το κεφάλαιο μελετά τρεις βασικές συναρτήσεις, την f(x) = αx², την f(x) = α/x και την f(x) = αx² + βx + γ: μονοτονία, ακρότατα, συμμετρίες και σχήμα της γραφικής τους παράστασης, παραβολή ή υπερβολή.

Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥΑΛΓΕΒΡΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 715 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Η g(x) = x² είναι άρτια· φθίνει γνησίως στο (−∞, 0], αυξάνεται γνησίως στο [0, +∞), με ελάχιστο g(0) = 0. Η h(x) = −x² είναι η συμμετρική της ως προς τον x′x και έχει μέγιστο 0.
  2. Η f(x) = αx² (α ≠ 0) έχει γραφική παράσταση παραβολή με κορυφή Ο και άξονα συμμετρίας τον y′y· ανοίγει προς τα πάνω αν α > 0 και προς τα κάτω αν α < 0, και κλείνει όσο μεγαλώνει το |α|.
  3. Η g(x) = 1/x ορίζεται στο ℝ* και είναι περιττή· φθίνει γνησίως στο (−∞, 0) και χωριστά στο (0, +∞), με κλάδους στο 1ο και στο 3ο τεταρτημόριο.
  4. Η γραφική παράσταση της f(x) = α/x (α ≠ 0) λέγεται ισοσκελής υπερβολή: έχει κέντρο συμμετρίας την αρχή Ο, άξονες συμμετρίας τις y = x και y = −x, και ασύμπτωτες τους δύο άξονες.
  5. Για α < 0 η α/x συμπεριφέρεται όπως η −1/x: γνησίως αύξουσα σε κάθε διάστημα, με κλάδους στο 2ο και στο 4ο τεταρτημόριο.
  6. Η f(x) = αx² + βx + γ γράφεται α(x + β/2α)² − Δ/4α, άρα η γραφική της παράσταση προκύπτει από την y = αx² με μια οριζόντια και μια κατακόρυφη μετατόπιση, ώστε η κορυφή να πάει στο K(−β/2α, −Δ/4α).
  7. Αν α > 0 η f είναι φθίνουσα ως το −β/2α και αύξουσα μετά, με ελάχιστο −Δ/4α· αν α < 0 ισχύουν τα αντίθετα και έχει μέγιστο −Δ/4α. Η παραβολή τέμνει τον x′x σε δύο σημεία (Δ > 0), εφάπτεται σε αυτόν (Δ = 0) ή δεν τον συναντά (Δ < 0).

Όροι

παραβολή
η γραφική παράσταση της y = αx², α ≠ 0
κορυφή της y = αx²
η αρχή των αξόνων Ο(0, 0)
άξονας συμμετρίας της y = αx²
ο άξονας y′y
y = αx² με α > 0
ανοίγει πάνω, ελάχιστο 0 στο x = 0
y = αx² με α < 0
ανοίγει κάτω, μέγιστο 0 στο x = 0
μεγάλο |α|
η παραβολή κλείνει προς τον y′y
x² και −x²
συμμετρικές ως προς τον άξονα x′x
πεδίο ορισμού της 1/x
ℝ* = (−∞, 0) ∪ (0, +∞)
1/x
περιττή, φθίνουσα σε κάθε διάστημα
ισοσκελής υπερβολή
η γραφική παράσταση της y = α/x
κέντρο συμμετρίας υπερβολής
η αρχή των αξόνων Ο
άξονες συμμετρίας υπερβολής
οι ευθείες y = x και y = −x
ασύμπτωτες της y = α/x
οι άξονες x′x και y′y
y = α/x με α > 0
κλάδοι στο 1ο και 3ο τεταρτημόριο
y = α/x με α < 0
κλάδοι στο 2ο και 4ο τεταρτημόριο
κανονική μορφή
αx² + βx + γ = α(x + β/2α)² − Δ/4α
κορυφή παραβολής
K(−β/2α, −Δ/4α)
ακρότατο της αx² + βx + γ
−Δ/4α, στο x = −β/2α
τομή με y′y
το σημείο (0, γ)
Δ = 0
η παραβολή εφάπτεται στον x′x

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Πώς είναι η γραφική παράσταση της f(x) = αx²;

Είναι παραβολή· η κορυφή της είναι το Ο(0, 0) και άξονας συμμετρίας της ο y′y. Αν α > 0 ανοίγει προς τα πάνω και έχει ελάχιστο 0 στο x = 0· αν α < 0 ανοίγει προς τα κάτω και έχει μέγιστο 0. Όσο μεγαλώνει το |α|, τόσο πιο «κλειστή» γίνεται.

Τι είναι οι ασύμπτωτες της υπερβολής y = α/x;

Είναι ευθείες που η καμπύλη πλησιάζει όλο και περισσότερο χωρίς να τις συναντά. Για την y = α/x είναι ο άξονας x′x (οριζόντια ασύμπτωτη) και ο άξονας y′y (κατακόρυφη ασύμπτωτη).

Πού βρίσκεται η κορυφή της παραβολής y = αx² + βx + γ;

Στο σημείο K(−β/2α, −Δ/4α). Εκεί η συνάρτηση έχει ελάχιστο αν α > 0 ή μέγιστο αν α < 0. Η παραβολή τέμνει τον y′y στο (0, γ) και τον x′x σε δύο, ένα ή κανένα σημείο, ανάλογα με το αν Δ > 0, Δ = 0 ή Δ < 0.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.