απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
5.2

Άξιον εστί το φως

Ο Μίκης Θεοδωράκης έγραψε κάθε είδος μουσικής, από λαϊκό τραγούδι ως όπερα, και έγινε σύμβολο της αντίστασης στη Δικτατορία. Η ενότητα περνά από τη ζωή του, τα κύρια έργα του και το ορατόριο «Άξιον Εστί».

Γ΄ Γυμνασίου · Μουσική · Ενοτητα 5 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Γεννήθηκε στη Χίο το 1925 και έγραψε τις πρώτες του συνθέσεις στα δεκατρία του.
  2. Στην Κατοχή πήρε μέρος στην Αντίσταση και σπούδασε στο Ωδείο Αθηνών με τον Φιλοκτήτη Οικονομίδη.
  3. Το 1954 πήγε με υποτροφία στο Ωδείο του Παρισιού (καθηγητής ο Ολιβιέ Μεσιάν)· το 1957 βραβεύτηκε στη Μόσχα.
  4. Ο «Επιτάφιος», σε ποίηση Ρίτσου, άνοιξε δρόμο για την αναγέννηση της ελληνικής μουσικής· μελοποίησε Σεφέρη, Ελύτη, Ρίτσο, Αναγνωστάκη και άλλους.
  5. Με τη Χούντα του 1967 συνελήφθη, εξορίστηκε και από το 1970 στο Παρίσι έγινε σύμβολο της αντίστασης· γύρισε το 1974.
  6. Έγραψε μουσική για θέατρο και κινηματογράφο («Ζορμπάς», «Ζ», «Σέρπικο») και ορατόρια («Canto General», «Missa Greca»).
  7. Το 1990 έδωσε 36 συναυλίες για τη Διεθνή Αμνηστία και το 2000 προτάθηκε για το Νόμπελ Ειρήνης.
  8. Το «Άξιον Εστί»: ο Ελύτης το άρχισε το 1950, το βιβλίο βγήκε το 1960, η μουσική άρχισε το 1961 και η πρώτη εκτέλεση έγινε το 1964.

Πρόσωπα

Μίκης Θεοδωράκης
συνθέτης, «Άξιον Εστί», «Ζορμπάς»
Φιλοκτήτης Οικονομίδης
δάσκαλός του στο Ωδείο Αθηνών
Ολιβιέ Μεσιάν
καθηγητής του στο Ωδείο του Παρισιού
Γιάννης Ρίτσος
ποιητής του «Επιτάφιου» και της «Ρωμιοσύνης»
Γιώργος Σεφέρης
ποιητής του «Επιφάνια»
Οδυσσέας Ελύτης
ποιητής του «Άξιον Εστί»
Πάμπλο Νερούδα
ποιητής του «Canto General»
Ιάκωβος Καμπανέλλης
ποιητής του «Μαουτχάουζεν»
Μιχάλης Κακογιάννης
σκηνοθέτης του «Ζορμπά»
Κώστας Γαβράς
σκηνοθέτης της ταινίας «Ζ»
Ντμίτρι Σοστακόβιτς
συνθέτης, στήριξε την απελευθέρωσή του
Λέοναρντ Μπέρνσταϊν
συνθέτης, στήριξε την απελευθέρωσή του
Μάνος Κατράκης
αφηγητής στην πρώτη εκτέλεση του 1964
Γρηγόρης Μπιθικώτσης
τραγουδιστής στην πρώτη εκτέλεση
Μαρία Φαραντούρη
ερμηνεύτρια, στο «Canto General»

Όροι

κύκλος τραγουδιών
σειρά τραγουδιών σε ποίηση ενός ποιητή
«Επιτάφιος»
σε ποίηση Ρίτσου, αρχή μιας αναγέννησης
ορατόριο
μεγάλο έργο για φωνές, χορωδία, ορχήστρα
«Άξιον Εστί»
λαϊκό ορατόριο σε ποίηση Ελύτη
μέρη του «Άξιον Εστί»
Γένεση, Πάθη, Άξιον Εστί
«Βίβλος του Ελληνισμού»
χαρακτηρισμός του «Άξιον Εστί»
Θέατρο Κοτοπούλη («Ρεξ»)
εκεί η πρώτη εκτέλεση, 1964
«Canto General»
ορατόριο σε ποίηση Νερούδα
«Ζορμπάς»
ταινία του Κακογιάννη με μουσική του
«Ζ»
ταινία του Γαβρά με μουσική του
«Αρκαδίες Ι-ΧΙ»
γράφτηκαν στον κατ' οίκον περιορισμό
Ωρωπός
στρατόπεδο όπου κρατήθηκε
«Μήδεια», «Ηλέκτρα»
όπερες του Θεοδωράκη
Διεθνής Αμνηστία
36 συναυλίες υπό την αιγίδα της, 1990
Νόμπελ Ειρήνης
υποψήφιος το 2000

Χρονολογίες

1925
Γεννιέται ο Μίκης Θεοδωράκης στη Χίο
1954
Υποτροφία για σπουδές στο Παρίσι
1957
Χρυσό βραβείο στο φεστιβάλ της Μόσχας
1964
Πρώτη εκτέλεση του «Άξιον Εστί»
1967
Η Χούντα· ο Θεοδωράκης περνά στην παρανομία και συλλαμβάνεται
1970
Φτάνει στο Παρίσι, μετά την εξορία
1974
Επιστρέφει στην Ελλάδα
1990
36 συναυλίες στην Ευρώπη για τη Διεθνή Αμνηστία
2000
Υποψήφιος για το Νόμπελ Ειρήνης

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι είναι το «Άξιον Εστί» του Θεοδωράκη;

Είναι λαϊκό ορατόριο πάνω στο ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη, σε τρία μέρη: Γένεση, Πάθη, Άξιον Εστί. Χρειάζεται αφηγητή, ψάλτη και λαϊκό τραγουδιστή, μικτή χορωδία και δύο ορχήστρες, μια λαϊκή και μια συμφωνική. Πρωτοπαρουσιάστηκε το 1964 με αφηγητή τον Μάνο Κατράκη και τραγουδιστή τον Γρηγόρη Μπιθικώτση.

Γιατί ο Θεοδωράκης έγινε σύμβολο της αντίστασης;

Με τη Χούντα του 1967 πέρασε στην παρανομία και κάλεσε σε αντίσταση. Συνελήφθη, κρατήθηκε σε χωριό της Αρκαδίας και στον Ωρωπό και τελικά εξορίστηκε μετά από κινητοποίηση προσωπικοτήτων όπως ο Σοστακόβιτς και ο Μπέρνσταϊν. Από το Παρίσι έδινε συναυλίες σε όλο τον κόσμο για τη δημοκρατία στην Ελλάδα.

Ποια έργα του Θεοδωράκη έγιναν γνωστά σε όλο τον κόσμο;

Κυρίως το «Άξιον Εστί», η μουσική για την ταινία «Ζορμπάς» και το «Canto General» σε ποίηση του Πάμπλο Νερούδα. Έγραψε επίσης μουσική για ταινίες όπως το «Ζ» και το «Σέρπικο», συμφωνίες και όπερες όπως η «Μήδεια» και η «Αντιγόνη».

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.