απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Ενότητα 48

Κατοχή, Αντίσταση και Απελευθέρωση

Η κατεχόμενη Ελλάδα μοιράζεται σε τρεις ζώνες και ζει καταστολή, πείνα και την εξόντωση των Εβραίων της. Από το 1941 αναπτύσσεται η Αντίσταση με το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, τον ΕΔΕΣ και την ΕΚΚΑ, στήνεται η «ελεύθερη Ελλάδα» και στις 12 Οκτωβρίου 1944 απελευθερώνεται η Αθήνα.

Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 4815 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Η Ελλάδα χωρίζεται σε γερμανική, βουλγαρική και ιταλική ζώνη· κυβερνούν δωσίλογοι με πρώτο πρωθυπουργό τον Τσολάκογλου.
  2. Καταστολή, εκβουλγαρισμός στην Ανατολική Μακεδονία και εξόντωση των εβραϊκών κοινοτήτων.
  3. Λεηλασία των πόρων, μαύρη αγορά και μεγάλη πείνα τον χειμώνα 1941-1942· ο Ερυθρός Σταυρός στέλνει τρόφιμα το 1942.
  4. Στις 30 Μαΐου 1941 ο Μανόλης Γλέζος και ο Απόστολος Σάντας κατεβάζουν τη ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη.
  5. Από το 1941 ιδρύονται ΕΑΜ, ΕΔΕΣ και ΕΚΚΑ· το 1942 ο ΕΛΑΣ του Άρη Βελουχιώτη ξεκινά τον ένοπλο αγώνα και ΕΛΑΣ, ΕΔΕΣ και Βρετανοί ανατινάζουν τη γέφυρα του Γοργοπόταμου.
  6. Στις πόλεις γίνονται απεργίες (1942, 1943) που σταματούν την αποστολή Ελλήνων για εργασία στη Γερμανία· η ΕΠΟΝ κινητοποιεί τη νεολαία και πολλές γυναίκες θυσιάζονται.
  7. Οι κατακτητές απαντούν με μαζικά αντίποινα (Καλάβρυτα 1943, μπλόκο της Κοκκινιάς 1944) και με τα τάγματα ασφαλείας.
  8. Το ΕΑΜ φτιάχνει την ΠΕΕΑ (1944)· η συμφωνία του Λιβάνου προβλέπει κυβέρνηση εθνικής ενότητας, που υπό τον Γεώργιο Παπανδρέου αναλαμβάνει μετά την Απελευθέρωση (12 Οκτωβρίου 1944).

Πρόσωπα

Γεώργιος Τσολάκογλου
πρωθυπουργός των δωσιλόγων
Μανόλης Γλέζος
κατέβασε τη ναζιστική σημαία, 1941
Απόστολος Σάντας
κατέβασε τη ναζιστική σημαία, 1941
Άρης Βελουχιώτης
Θανάσης Κλάρας, ηγέτης του ΕΛΑΣ
Ναπολέων Ζέρβας
συνταγματάρχης, ιδρυτής του ΕΔΕΣ
Δημήτρης Ψαρρός
επικεφαλής του ένοπλου τμήματος της ΕΚΚΑ
Δημήτρης Γληνός
παιδαγωγός, κείμενο για τους σκοπούς του ΕΑΜ
Ηλέκτρα Αποστόλου
αγωνίστρια της Αντίστασης
Λέλα Καραγιάννη
αγωνίστρια της Αντίστασης
Γεώργιος Παπανδρέου
πρωθυπουργός εθνικής ενότητας, 1944

Όροι

ζώνες κατοχής
γερμανική, ιταλική, βουλγαρική
δωσίλογοι
Έλληνες συνεργάτες των κατακτητών
μαύρη αγορά
πώληση αγαθών σε πολύ υψηλές τιμές
ΕΑΜ
Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο
ΕΛΑΣ
ο στρατός του ΕΑΜ, Φεβρουάριος 1942
ΕΔΕΣ
Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος
ΕΚΚΑ
Εθνική και Κοινωνική Απελευθέρωση
ΕΠΟΝ
η νεολαία του ΕΑΜ
Γοργοπόταμος
ανατίναξη της γέφυρας, Νοέμβριος 1942
Καλάβρυτα
ολοκαύτωμα, Δεκέμβριος 1943
τάγματα ασφαλείας
ένοπλοι Έλληνες συνεργάτες των ναζί
«ελεύθερη Ελλάδα»
περιοχές χωρίς κατακτητές
ΠΕΕΑ
«κυβέρνηση του βουνού», Μάρτιος 1944
συμφωνία του Λιβάνου
20 Μαΐου 1944, εθνική ενότητα
Απελευθέρωση
12 Οκτωβρίου 1944

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Χρονογραμμή · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Πώς ήταν η ζωή στην Κατοχή;

Η χώρα χωρίστηκε σε γερμανική, ιταλική και βουλγαρική ζώνη, με κυβέρνηση δωσιλόγων. Υπήρχαν απαγόρευση κυκλοφορίας, λογοκρισία, βασανιστήρια και εκτελέσεις. Οι κατακτητές πήραν τους πόρους της χώρας, άνθισε η μαύρη αγορά και τον χειμώνα 1941-1942 πέθαιναν από πείνα περίπου 300 άνθρωποι τη μέρα μόνο στην Αθήνα. Οι εβραϊκές κοινότητες ξεκληρίστηκαν.

Ποιες ήταν οι μεγάλες οργανώσεις της Αντίστασης;

Το ΕΑΜ, η μεγαλύτερη, που ίδρυσε το ΚΚΕ με μικρότερα αριστερά κόμματα και είχε στρατό τον ΕΛΑΣ (ηγέτης ο Άρης Βελουχιώτης) και νεολαία την ΕΠΟΝ· ο ΕΔΕΣ του Ναπολέοντα Ζέρβα· και η ΕΚΚΑ με ένοπλο τμήμα υπό τον Δημήτρη Ψαρρό.

Τι ήταν η «ελεύθερη Ελλάδα» και η «κυβέρνηση του βουνού»;

«Ελεύθερη Ελλάδα» λέγονταν οι περιοχές που δεν ήλεγχαν οι κατακτητές, με αυτοδιοίκηση, λαϊκές επιτροπές και λαϊκά δικαστήρια. Τον Μάρτιο του 1944 το ΕΑΜ ίδρυσε την ΠΕΕΑ, την «κυβέρνηση του βουνού»· στις εκλογές για το Εθνικό Συμβούλιο ψήφισαν για πρώτη φορά γυναίκες και νέοι από 18 ετών.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.